Ankara Şehir Hastanesi evde sağlık hizmetleri birimi tarafından takip edilen tıbbi beslenme tedavisi başlanmış olan hastalarda tıbbi beslenme tedavisine uyumun değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ASLI TOPAKKAYA
Danışman: Güneş EKEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Malnütrisyon; hastanede, bakım evinde ya da kendi evinde yaşayan yaşlılarda sık görülen ve çoğu zaman geç teşhis edilen, dünya çapında önemli bir sağlık problemi olup erkenden teşhis ve tedavi edildiğinde mortalitede ve morbiditede azalmaya neden olmaktadır. Oral nütrisyonel suplemanlar (ONS) malnütre bireylerde faydalanılacak tedavi yöntemlerindendir. Süreğen hastalıkların başarılı bir şekilde tedavi edilmesinde tedavi uyumu çok önemli bir unsurdur. Bu çalışmada evde sağlık hizmetleri birimi tarafından beslenme yetersizliği saptanarak tıbbi beslenme tedavisi başlanan hastaların oral nütrisyonel suplemanlara uyumunu değerlendirmeyi ve uyuma etki eden faktörleri incelemeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Araştırmamız kesitsel gözlemsel bir araştırmadır. Ankara Şehir Hastanesi Evde Sağlık Hizmetleri Birimi tarafından takip edilen, beslenme yetersizliği sebebiyle tıbbi beslenme tedavisi başlanmış olan ve başlangıç üzerinden asgari 1 ay süre geçmiş 141 gönüllü hastaya araştırmacılar tarafından hazırlanmış anket formu sözel olarak telefon görüşmesi ile sorulup verilen yanıtlar anket formuna kaydedilmiştir. Hastanın günde kullandığı kutu sayısı hastaya önerilen kutu sayısına oranlanarak ONS uyumu belirlenmiştir. Uyum oranı ≥%80 ise uyum iyi, <%80 ise uyum kötü olarak değerlendirilmiştir. Veriler SPSS 26.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmamıza 40 erkek ve 101 kadın olarak totalde 141 tıbbi beslenme tedavisi başlanmış hasta dahil edildi. Yaş aralığı 28-97 olarak değişmekte olup, yaş ortalaması ise 83,16±10,90'dı. Hastaların %63,6'sının tıbbi beslenme tedavisine uyumu kötü olarak saptandı. Tıbbi beslenme tedavisi uyum yüzdesi 12,5-100 arasında değişmekte, medyanı 67, ortalama uyum yüzdesi 68,05±27'di. Hastaların %28,4'ünde tıbbi beslenme tedavisi sonrası yan etki gözlenmiş olup, en sık yan etki %50 oranla ishal olarak saptandı. Hastaların %88,7'sinin kullandığı 1. ürünün kalori düzeyi bakımından hiperkalorik, %68,8'inin protein düzeyi zengin, %85,8'inin lifli ürün olduğu tespit edildi. Yüksek gelir düzeyi ve polifarmasi, tıbbi beslenme tedavisine uyumu pozitif yönde etkilemekteydi. Katz GYA puanı iyi uyumu olanlarda istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksek saptandı. Tedaviye uyumu kötü olanların günlük yaşam aktivitelerinde bağımlılık düzeyleri daha yüksekti. MARS-5 İlaç Uyum Bildirim Ölçeği puanı da uyumu iyi olanlarda daha yüksek olma eğilimindeydi ancak p=0,05 olup bu fark istatistiksel anlamlılığa yakın olarak bulundu. Kullanılan 1. (ana) tıbbi beslenme ürününün protein içeriğinin yüksek olması uyumu negatif yönde etkilemekteydi. Tedavi sonrası kilo artışı ile tıbbi beslenme tedavi uyumu arasında istatistiksel anlamlı bir ilişki saptandı. Tedaviye uyumun iyi olması tedavi başarısını da olumlu etkilemekteydi. Sonuç ve Öneriler: Çalışmamızda tıbbi beslenme tedavisi başlanmış evde sağlık hastalarında ONS uyumu düşük olarak saptanmıştır. Tıbbi beslenme tedavisine uyumda birçok faktör rol almaktadır. Malnütrisyonun tarama araçlarıyla erkenden taranması ve tedaviye erken başlanması tıbbi beslenme tedavisinde uyum açısından da önemli olabilir. Katılımcıların çoğunluğu 85 yaş ve üzeri hastalardan oluşmaktaydı. Uyuma etki eden faktörlerin ortaya konabilmesi için daha genç yaş grubun daha çok dahil edilerek örneklem sayısının arttırıldığı ek çalışmalar faydalı olabilir. Anahtar Kelimeler: Malnütrisyon, tıbbi beslenme tedavisi, evde sağlık hizmetleri, ilaç uyumu