HIF-1 alfa düzeyinin pulmoner tromboemboli hastalarında tanısal değeri ve klinik risk gruplarının belirlenmesindeki rolü
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL YEDİKULE GÖĞÜS HASTALIKLARI VE GÖĞÜS CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞÇE ÖZEN
Danışman: Mediha Gönenç ORTAKÖYLÜ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç Pulmoner tromboemboli(PTE), pulmoner arter ve dallarının trombüs ile tıkaması ile ortaya çıkan ve hayatı tehdit eden akut bir klinik tablodur. Pulmoner tromboemboli, miyokard enfarktüsü ve serebrovasküler enfarktın ardından üçüncü en sık görülen akut vasküler hastalıktır. Bulgular asemptomatikten ani ölüme kadar geniş bir yelpazede karşımıza çıkabilir. Çoğunlukla hastalığa spesifik değildir, hastanın var olan komorbid hastalıklarının semptomları ile de örtüşebilmektedir. Hastalığın tanısının doğru bir şekilde koyulması ve mortalite riskinin belirlenmesi için halen kullanılmakta olan D-Dimer, Troponin, ProBNP gibi biyobelirteçlerin spesifitesinin yeterli olmaması nedeniyle tanısal değeri yüksek olabilecek yeni biyobelirteçler üzerinde çalışmalar devam etmektedir. Çalışmamızda Hipoksi ile indüklenen faktör 1 alfa(HIF-1 alfa)nın pulmoner tromboembolide tanısal değerini ve mortalite riskinin belirlenmesindeki rolünü araştırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem Çalışmamız 10.03.2022 tarihli, 2022-208 karar numaralı Yedikule Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Bilimsel Kurul ve Etik Kurul onayı alınarak, Yedikule Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı'nda gerçekleştirilmiştir. 19.07.2022-13.01.2023 tarihleri arasında göğüs hastalıkları servisine yatırılarak tedavi edilen pulmoner tromboemboli tanılı 80 hasta çalışmamıza dahil edildi. Hastalar mortalite riskinin belirlenmesi için; hemodinamik instabilite, pulmoner emboli şiddet indeksi(PESI), Troponin T düzeyi ve EKO ile sağ ventrikül fonksiyonu değerlendirililerek Orta-Yüksek, Orta-Düşük, Düşük riskli olarak sınıflandırıldı. Kontrol grubu için Kontrol grubu 1 (göğüs hastalıkları servisinde yatırılarak tedavi olan ve dışlama kriterlerinden herhangi biri bulunmayan, pulmoner tromboemboli dışında akciğer hastalığı olan 26 hasta) ve Kontrol grubu 2 (tamamen sağlıklı 23 birey) çalışmaya dahil edildi. HIF-1 alfa düzeyleri "Enzyme-Linked Immunosorbent Assay"(ELISA) yöntemi ile Bostonchem, Cat No: BLS-1603Hu ELISA kit kullanılarak ölçüldü. Bulgular Çalışmamıza 80(%62) pulmoner tromboemboli tanılı hasta ve kontrol grubu olarak Kontrol grubu 1 (göğüs hastalıkları servisinde yatırılarak tedavi olan ve dışlama kriterlerinden herhangi biri bulunmayan, pulmoner tromboemboli dışında akciğer hastalığı olan 26(%20,2) hasta) ve Kontrol grubu 2 (tamamen sağlıklı 23(%17,8) birey) dahil edildi. PTE'li hastalar arasında 9(%11,3) Orta-Yüksek riskli, 27(%33,8) Orta-Düşük riskli, 44(%55) Düşük riskli hasta bulunmaktaydı. PTE'li hastaların 41(%51,2)i, Kontrol grubu 1'in 16(%61,5)sı, Kontrol grubu 2'nin 14(%60,9)ü erkek idi. Yaş ortalaması, PTE'li hastalarda 55,88±17,24, Kontrol grubu 1'de 59,31±15,20, Kontrol grubu 2'de 43,96±10,15 idi. HIF-1 alfa düzeyi ortalaması PTE'li hastalarda 2,353±0,572 ng/ml, Kontrol grubu 1'de 1,996±0,380 ng/ml, Kontrol grubu 2'de 1,814±0,395 ng/ml bulundu. HIF-1 alfa düzeyi karşılaştırıldığında hem Hasta ve Kontrol grubu 1, hem Hasta ve Kontrol grubu 2 arasında istatistiksel açıdan anlamlı fark saptandı(p<0,05). HIF-1 alfa'nın belirlenen 2,127 ng/ml Cut-off değerinde pulmoner tromboembolizmi tanımlamada duyarlılığı %68,8 özgüllüğü %69,4tür. Pozitif prediktif değeri %78,5, negatif prediktif değer %57,6dır. PTE'li hastalarda HIF-1 alfa düzeyi ortalaması, Orta-Yüksek riskli grupta 2,781±0,499 ng/ml, Orta-Düşük riskli grupta 2,503±0,570 ng/ml, Düşük riskli grupta 2,174±0,522 ng/ml'idi. HIF-1 alfa düzeyleri karşılaştırıldığında Orta-Yüksek ve Düşük riskli grup arasında istatistiksel açıdan anlamlı fark saptandı(p<0,05). HIF-1 alfa'nın belirlenen 2,494 ng/ml Cut-off değerinde mortalite risk grupları arasında Orta-Yüksek riskli grubu saptamada duyarlığı %66,7, özgüllüğü %70,4'tür. Pozitif prediktif değeri %22,2, negatif prediktif değeri %94,3tür. HIF-1 alfa düzeyi ile ProBNP, Troponin T, Pulmoner Arter Basıncı arasında düşük düzeyde, yaş, sPESİ arasında orta düzeyde korelasyon izlenmiştir(p<0,05). 3 ay takip sonucunda 5(%6,25) hastada mortalite gelişti. Alzheimerin mortalite üzerine etkisi istatistiksel açıdan anlamlı bulunmuştur(p<0,05), Alzheimer varlığı mortaliteyi 21,75 kat arttırmaktaydı. Sonuç: HIF-1 alfa düzeyinin, pulmoner tromboembolizm tanısını koymada ve hastalığı diğer pulmoner hastalıklardan ayırmada tanısal önemi vardır. Ayrıca mortalite risk grupları arasında Orta-Yüksek riskli grubun saptanmasında %94,3 negatif prediktif değere sahiptir. HIF-1 alfa düzeyinin hastalık tanısı ve hastalık ağırlık derecesinin belirlenmesindeki yerinin araştırılması için daha geniş çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Pulmoner tromboembolizm, Hipoksi ile indüklenen faktör 1 alfa, Pulmoner emboli şiddet indeksi(PESI), Mortalite, Prognoz, Tanı