Beslenme-egzersiz davranışları ölçeğinin yetişkin yaş grubunda geçerlik ve güvenirlik çalışması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KONYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELİKE KANSU
Danışman: Selma PEKGÖR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Adolesanlar için Beslenme ve Egzersiz Davranışları Ölçeği' nin yetişkin yaş grubundaki geçerlilik ve güvenirlik analizlerinin yapılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Metodolojik tipte olan mevcut çalışma 15 Ağustos 2023 – 15 Ekim 2023 tarihleri arasında Konya Şehir Hastanesi çalışanları ve Konya Şehir Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran hastalarla yapılmıştır. Çalışmada 513 katılımcı dahil edilerek 16 sorudan oluşan sosyodemografik bilgi formu ve 45 sorudan oluşan Beslenme Egzersiz Davranışları Ölçeği 2-4 hafta aralıklarla 2 kez uygulanması hedeflenmiştir. Çalışmaya dahil edilen 513 katılımcıdan birinci ve ikinci formu eksiksiz dolduran 300 kişi ile çalışma tamamlanmıştır. Ölçeğin geçerlilik analizi için yapı geçerliliği kullanılmış olup açıklayıcı faktör analizi ile test edilmiştir. Güvenirlik analizinde ise iç tutarlılık için cronbach alpha güvenirlik katsayısı ve test-tekrar test yöntemi için korelasyon katsayısı kullanılmıştır. Bulgular: Ölçeğin KMO katsayısı 0,756 ve Bartlett küresellik testi (p= 0,000) anlamlı bulundu. Orijinal ölçeğin faktör yapısı korunarak 4 faktör altında sınırlandırıldı. Açıklayıcı faktör analizi sonrası 10 madde ölçekten çıkartıldı. Nihai olarak faktör yükleri 0,307-0,837 arasında değişen 35 maddelik ve toplam varyansın %40'ını açıklayan 4 faktörlü yapı elde edildi. Nihai ölçeğin Cronbach Alpha katsayısı 0,781 olup Spearman korelasyon katsayısı ise 0,90 bulundu. Yaş ortalaması 29 olan katılımcıların sosyodemografik veri formu ile ölçek puanları arasındaki ilişki değerlendirildiğinde; toplam ölçek puan ortancası 116 olup; 30 yaş ve üzeri kişilerde, evlilerde, gelir düzeyi yüksek olanlarda, sigara içmeyenlerde, genel sağlık algısı iyi olanlarda ve beslenme ile ilgili eğitim almış ya da bilgilendirilmiş kişilerde BEDÖ toplam puanı anlamlı olarak daha yüksek tespit edildi. Çocukken obez olanlarda veya ailesinde obez kişiler olanlarda sağlıksız beslenme alt boyut puanı ise anlamlı olarak daha düşüktü. Sonuç: Beslenme ve Egzersiz Davranışları Ölçeği'nin çalışma sonucu oluşturulmuş 35 maddelik versiyonu yetişkin popülasyonda geçerli ve güvenilir bulunmuştur. Beslenme ve fiziksel aktiviteyi birlikte değerlendiren ölçeğin yetişkinler için bu konuda yapılacak olan çeşitli çalışmalarda kullanılabileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Beslenme, fiziksel aktivite, ölçek, geçerlik, güvenirlik