WAG/RİJ sıçanlarda ginkgo biloba'nın nöronal eksitabilite üzerindeki etkilerinin in vitro kalsiyum görüntüleme yöntemi ile incelenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, FİZYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: METEHAN AKÇA

Danışman: Mehmet YILDIRIM

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Epilepsi nöronların aşırı ve senkron uyarılması ile gelişen nöbetlerle karakterize yaygın nörolojik bir hastalıktır. Ginkgo biloba bitkisinin standardize özütü olan EGb 761 demans, dikkat eksikliği ve vertigo gibi sinir sistemi rahatsızlıklarında yaygın olarak kullanılmaktadır. Literatürde EGb 761'in prokonvulsan bir etkiye sahip olabileceğine ilişkin yayınlar bulunmaktadır. Sunulan doktora tezinde, genetik absans epilepsili WAG/Rij sıçanlardan elde edilen kortikal nöron kültüründe EGb 761 ve onun etken bileşenleri olan ginkgolid A, B, C ve bilobalidin nöronal uyarılabilirlik üzerindeki etkilerinin hücre içi kalsiyum değişimi üzerinden incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda kalsiyum görüntüleme yöntemi kullanılarak, EGb 761 ve etken bileşenleri ile ilişkili hücre içi kalsiyum yanıtında voltaj-kapılı kalsiyum kanalları ve iyonotropik glutamat reseptörlerinin rolü araştırılmıştır. Gereç ve Yöntem: Deneylerde WAG/Rij ve onun köken aldığı Wistar sıçanlardan (P0-4) elde edilen kortikal nöron kültürü kullanıldı. Hücre içi kalsiyum seviyesine ilişkin ölçümler Fluo-4 kalsiyum indikatör boyası kullanılarak SD konfokal mikroskop altında gerçekleştirildi. Kültürdeki nöronları uyarmak için 30 mM KCl ve 100 μM glutamat kullanıldı. Bulgular: WAG/Rij sıçan kortikal nöron kültürüne uygulanan EGb 761'in 200 μg/ml dozu hücre içi kalsiyum seviyesini arttırdı. EGb 761'in etken bileşenlerinden ginkgolid B de 10 ve 100 μM dozlarda hücre içi kalsiyum artışına yol açtı. Kortikal nöron kültürüne nikardipin, mibefradil ve dantrolen uygulanması ginkgolid B'nin neden olduğu hücre içi kalsiyum artışını önledi. Sonuçlar: WAG/Rij sıçanlardan elde edilen kortikal nöron kültüründe EGb 761'in nöronal uyarılabilirlikte bir artışa neden olduğu ve bu artıştan ginkgolid B'nin sorumlu olduğu saptandı. Ayrıca ginkgolid B'nin L- ve T-tipi voltaj-kapılı kalsiyum kanalları ile riyanodin reseptörlerini kullanarak bu artışı sağladığı tespit edildi.