Premenopozal ve postmenopozal kadın hastalarda osteoporoz farkındalığının karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL FATİH SULTAN MEHMET SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖKÇE GEZGİN ESEN
Danışman: Berrin TELATAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmamızda ise SBÜ Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniğine başvuran 18-75 yaş arası kadın hastalarda osteoporoz farkındalığını değerlendirmek, premenopozal ve postmenopozal kadın hastalarda farkındalık düzeyi açısından fark olup olmadığını araştırmak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde 1 Ocak 2024-30 Mart 2024 tarihleri arasında yapılmış olup kesitsel ve tanımlayıcı tiptedir. SBÜ Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği kliniği polikliniklerine herhangi bir sebeple başvuran 18-75 yaş arası kadın hastalara sosyodemografik form (yaş, boy, kilo, öğrenim, çalışma durumu, gelir düzeyi, sigara kullanma durumu, alkol ve kafein kullanma durumu, süt ve süt ürünleri tüketimi, menopoz durumları, gebelik, emzirme süreleri, kronik hastalıkları, egzersiz alışkanlıkları...) ve Osteoporoz Farkındalık Ölçeği uygulandı. 2008 yılında Euyson Choi ve arkadaşları tarafından geliştirilen Osteoporosis Awareness Scale'nin Türkçe geçerlilik güvenilirlik çalışması 2019 yılında Sibel Ocak Aktürk tarafından yapılmıştır. Osteoporoz Farkındalık Ölçeği Türkçe formu 5 alt boyuttan oluşmaktadır. Bu alt boyutlar kemik fizyolojisi (6 madde), koruyucu davranışlar (7 madde), risk faktörleri (5 madde), egzersiz (4 madde), osteoporozun özellikleri (5 madde) olarak adlandırılmıştır ve toplam 27 maddeden oluşmaktadır. Ölçek 4'lü Likert ölçek tipine göre değerlendirilerek ''çok iyi biliyorum(4)'', ''biliyorum(3)'', ''biraz biliyorum(2)'', ''hiç bilmiyorum(1)'' şeklinde puanlanır. Ölçekten minimum 27 maksimum 108 puan alınabilir. Alınan puan arttıkça osteoporoza ilişkin farkındalık artar. Ölçekte ters madde ve kesme noktası bulunmamaktadır. Anketi doldurmayı kabul eden kişilere anket doktor yardımı ile yaklaşık 15 dakikada dolduruldu. Bulgular: Çalışmamız 200 premenopozal 200 postmenopozal 400 kadın hasta ile yapıldı.Katılımcıların %43,8'inin(n=175) 45-64 yaş arasında olduğu, %76,3'ünün(n=305) evli olduğu, %37,8'inin(n=151) üniversite mezunu olduğu, %48'inin(n=192) çalışmadığı, %42'sinin(n=168) gelirinin giderine eşit olduğu, kronik x hastalığı olan katılımcılardan %48,5'inin(n=84) HT hastası olduğu, yaş ortalamasının 46,93±14,23 olduğu, boy ortalamasının 161,75±6,61 cm, kilo ortalamasının 69,64±12,48 kg olduğu, VKİ ortalamasının 26,66±5 kg/m2 olduğu, hayat boyu sigara tüketimi ortalamasının 5,42±9,82 paket olduğu, menopoz yaşı ortalamasının 46,42±5,15 olduğu, gebelik sayısı ortalamasının 2,1±1,78 olduğu, toplam emzirme süresi ortalaması 2,15±2,02 yıl saptandı. Menopoz durumuna göre ölçek ve alt boyutlarının karşılaştırmalarında koruyucu davranışlar ve osteoporozun alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p<0,05). Koruyucu davranışlar alt boyutunda menopozda olmayan katılımcıların, osteoporozun özellikleri alt boyutunda ise menopozda olan katılımcıların puan ortalamaları daha yüksek bulundu(p<0,05). Sonuç: Çalışmamızda, osteoporoz farkındalık ölçeğinde koruyucu davranışlar ve alt boyutlarında premenopozal grupta istatistiksel anlamlı bulundu. Osteoporoz farkındalık ölçeğinde osteoporozun özellikleri alt boyutunda ise menopozda olan katılımcıların puan ortalamaları daha yüksek bulundu. Hastaneye çeşitli sebeplerle başvuran hastalardan osteoporoz risk faktörleri hakkında ayrıntılı olarak anamnez alınmalı ve hastalar bilgilendirilmelidir. Osteoporoz hakkında farkındalık düzeyi arttırılarak hastaların kırık oluşmadan takip ve tedavisi yapılabilir. Anahtar Kelimeler: osteoporoz, farkındalık, premenopozol, postmenopozal