Türkçe internet sitelerinde yer alan gebelik hakkındaki metinlerin okunabilirliğinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KONYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET MERT KETEN
Danışman: Mehmet Ali ERYILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Gelişen teknoloji ve yaygınlaşan internet ağı günümüzde bilgiye ulaşımı çok kolaylaştırmıştır. Buna paralel olarak insanlar sağlıklarıyla ilgili konularda karar alırken internetten edindikleri bilgileri sıkça kullanmaktadırlar. Bu sebeple, erişilebilir bilgilerin doğruluğu kadar, toplumun sağlık okuryazarlığı ve eğitim seviyesine uygun okunabilirlik düzeyinde olması da çok önemlidir. Okunabilirlik bir yazının okuyan tarafından kolaylıkla ya da güç anlaşılır olması olarak tanımlanır. Bu çalışmanın amacı, Türkçe internet sitelerinde yer alan gebelik hakkındaki bilgilendirme metinlerinin okunabilirliğinin değerlendirilmesidir. Ayrıca metinlerin içeriklerinin; gebelikte beslenme, gebelikte bağışıklama, gebelikte ilaç kullanımı, prenatal tarama testleri, normal spontan vajinal doğum ve sezeryan ile doğum, ultrason, dış gebelik, çoğul gebelik, preeklampsi ve eklampsi, tüp bebek tedavisi, lohusalık dönemi, anne sütü ve emzirme konuları hakkında bilgi içerip içermedikleri açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma tanımlayıcı tipte bir araştırma olup, Eylül 2020 tarihinde ülkemizde en sık kullanılan arama motoru olan Google'a 'Gebelik' anahtar kelimesi yazılarak yapılan aramada karşımıza çıkan ilk 10 sayfadaki 200 internet sitesi değerlendirmeye alınmıştır. Dahil edilme kriterlerini sağlayan sitelerdeki bilgilendirme metinlerinin bir yazılım programı yardımıyla cümle sayısı, cümlelerdeki ortalama kelime sayısı, kelimelerdeki ortalama hece sayısı, cümlelerdeki ortalama dört ve üzeri heceli kelime sayısı, Ateşman okunabilirlik değeri ve Bezirci-Yılmaz okunabilirlik değeri hesaplanmıştır. Çalışmaya alınan internet siteleri hazırlayanlara göre 4 gruba ayrılmıştır. Hastane ve sağlık profesyonellerinin hazırladıkları siteler birinci grup, ulusal haber siteleri ikinci grup, Sağlık Bakanlığı ve derneklerin hazırladıkları siteler üçüncü grup ve bu üç gruba girmeyen siteler dördüncü grup olarak sınıflandırılmıştır. Metinler ayrıca içerik açısından da değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmada 78'i (%48,4) 1. grup, 41'i (%25,5) 2. grup, 12'si (%7,5) 3.grup ve 30'u (%18,6) 4. grup olmak üzere toplam 161 internet sitesi analiz edildi. Çalışmaya alınan tüm sitelerdeki metinlerin okunabilirlik seviyesi Ateşman'a göre orta güçlükte (53,80 [10,40-75,60]), Bezirci-Yılmaz'a göre lisans seviyesinde (14,14 [6,47-29,62]) bulundu. Çalışmaya alınan gruplar arasında Ateşman okunabilirlik değeri, kelimelerdeki ortalama hece sayısı ve cümlelerdeki ortalama dört ve üzeri heceli kelime sayısı değerleri açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edildi (sırasıyla p=0,014 , p=0,011 , p=0,009). İçerik değerlendirmesinde 'tarama testleri', 'ultrason' ve 'çoğul gebelik' konu başlıklarının hastane ve sağlık profesyonellerinin hazırladığı sitelerde anlamlı olarak daha fazla yer aldığı tespit edildi (sırasıyla p=0,003 , p=0,013 , p=0,040). Sonuç: Türkçe internet sitelerinde yer alan gebelik hakkında hazırlanmış bilgilendirme metinlerinin okunabilirliği halkımızın eğitim seviyesinin üzerindedir. Mevcut metinlerin okunabilirlik ve içerik yönünden toplumun genelinin sağlık okuryazarlık seviyesi dikkate alınarak revizyonu ve yeni metinlerin bu doğrultuda hazırlanmasının toplum sağlığına katkıda bulunacağını düşünüyoruz. Anahtar kelimeler: Gebelik, okunabilirlik, internet, sağlık okuryazarlığı