Opioid kullanım bozukluğu olanlarda bağımlılık profilinin erken dönem uyumsuz şemalar, algılanan ebeveyn tutumu ve çocukluk çağı travmaları ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAĞCILAR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RUKİYE DEMİRBAŞ
Danışman: Ramazan KONKAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Opioid kullanım bozukluğu, yaygınlığı giderek artan ve olumsuz sonuçları ile dikkat çeken bir sorundur. Bu yüzden, opioid kullanım bozukluğunun gelişiminde ve tedavi sonuçlarında önemli rol oynayan faktörler aydınlatılmaya çalışılmaktadır. Çalışmamızda, opioid kullanım bozukluğu olan hastaları erken dönem uyum bozucu şemalar, algılanan ebeveyn tutumu ve çocukluk çağı travmaları açısından sağlıklı grupla karşılaştırmayı ve bu değişkenlerin bağımlılık profili üzerine etkisini araştırmayı amaçladık. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamıza Bakırköy Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Alkol ve Madde Bağımlılığı Tedavi ve Eğitim Merkezi polikliniğine başvuran opioid kullanım bozukluğu tanılı 81 hasta (71 erkek, 10 kadın) ve madde kullanım öyküsü olmayan 81 sağlıklı katılımcı (71 erkek, 10 kadın) dahil edildi. Sağlıklı grup yaş, cinsiyet, eğitim durumu olarak hasta grubu ile eşleştirilmiş kişilerden seçildi. Veri toplama aracı olarak her iki gruba Olgu Rapor Formu, Young Şema Ölçeği Kısa Form-3, Young Ebeveynlik Ölçeği, Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği ve hasta grubuna ayrıca Bağımlılık Profil İndeksi özbildirim formu uygulandı. Analizlerin değerlendirilmesinde IBM 26.0 programı kullanıldı. BULGULAR: Opioid kullanım bozukluğu olan hastaların tüm şema alanlarında kontrol grubuna göre daha yüksek puan aldığı ve 14 şema alanının 11'inde (onay arayıcılık, kendini feda ve yüksek standartlar hariç) istatistiksel açıdan anlamlı farklılık olduğu saptandı. Hasta grubunun hem annelerine hem babalarına yönelik algıladığı ebeveyn tutumları kontrol grubuna göre birçok alt boyutta anlamlı farklılık gösterdi. Hasta grubunun çocukluk çağı travmaları toplam puanı ve duygusal istismar, duygusal ihmal, fiziksel istismar, fiziksel ihmal travma boyutları kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek saptandı. Hastaların bağımlılık profili incelendiğinde %12,3'ü düşük, %39,5'i orta, %48,1'i yüksek şiddette bağımlı bulundu. Bağımlılık şiddetinin bazı şema alanlarıyla ve ebeveyn tutumlarının bazı boyutlarıyla pozitif yönde anlamlı ilişkili olduğu bulundu. Fakat çocukluk çağı travmaları ile bağımlılık şiddeti arasında anlamlı sevide ilişki saptanmadı. SONUÇ: Opioid kullanım bozukluğu olan hastaların kontrol grubuna kıyasla daha belirgin uyumsuz şema alanlarına sahip olduklarını, ebeveyn tutumlarını daha olumsuz algıladıklarını ve daha fazla çocukluk çağı travması yaşadıklarını söyleyebiliriz. Opioid kullanım bozukluğunun gelişimi ve sürmesinde risk oluşturduğu düşünülen bu değişkenlerin bağımlılık profiline etkisini incelediğimizde, bazı şema alanları ve ebeveyn tutumlarının bazı boyutlarının bağımlılık şiddetini anlamlı etkilediğini saptadık. Çalışmamızın sonuçlarına dayanarak, opioid kullanım bozukluğu olan hastaları değerlendirirken baskın şema alanlarının, algılanan ebeveyn tutumunun ve çocukluk çağı travma öyküsünün belirlenmesinin önemli olduğunu ve bu alanlara yönelik uygun yaklaşımların tedavi programlarına dahil edilmesinin faydalı olacağını düşünmekteyiz.