Apne testinde oksijen rezerv indeks (ORİ) ve end tidal karbondioksit (ETCO2) değerlerinin arteriyel kan gazı parametreleri ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİLAY SERTDEMİR
Danışman: Derya KARASU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: ORİ (Oksijen rezerv indeksi), çoklu dalga boylu nabız ko-oksimetresi temelli, invaziv olmayan ve sürekli bir parametre olup, 0 ile 1 arasında değişen birimsiz bir değer ile parsiyel arteriyel oksijen basıncı (PaO2) 100-200 mmHg aralığını göstermeyi amaçlar. Bu sayede ORİ'nin hipoksemiyi ve hiperoksemiyi öngörebileceği düşünülmektedir. ETCO2, ekspirasyon sonunda ölçülen karbondioksit basıncını gösterir ve genellikle parsiyel arteriyel karbondioksit basıncı (PaCO2) ile ilişkilidir. Bu çalışmada, beyin ölümü tanısı amacıyla apne testi uygulanan hastalarda; ORİ ile PaO2 ve ETCO2 ile PaCO2 arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Prospektif, gözlemsel çalışmamıza yoğun bakım ünitesinde yatmakta olan, beyin ölümü tanı sürecinin başlatılabilmesi için tüm ön şartları sağlayan, 1.nörolojik muayenesi beyin ölümü ile uyumlu olan ve tanı amacıyla apne testi uygulanmasına karar verilen 18 yaş ve üzeri 35 hasta dahil edildi. Rutin monitörizasyona ek ORİ ve ETCO2 monitörizasyonu yapıldı. Apne testi rutin şekilde uygulandı. Apne testi öncesi, başlangıç, 3. dakika, 5. dakika ve apne testi sonu vital bulgular, ORİ, "Pleth variability indeks" (PVİ), perfüzyon indeksi (Pİ), arteriyel kan gazında (AKG) pH, PaCO2, PaO2, arteriyel oksijen satürasyonu (SaO2) değerleri ile test öncesi, apne başlangıç ve apne sonu ETCO2 değerleri kaydedildi. ORİ ile PaO2, periferik oksijen satürasyonu (SpO2) ve SaO2 ilişkisi ve ETCO2 ile PaCO2 ilişkisi incelendi. Bulgular: 35 hastaya istatiksel analiz yapıldı, 6 hasta çalışmadan çıkarıldı. Apne testi öncesi ölçümde ORİ değeri ile PaO2, SpO2 ve SaO2 arasında pozitif yönlü orta kuvvette ilişki saptandı. (Sırasıyla r=0.494 p=0.003; r=0.395 p=0.019; r=0.416 p=0.013). Apne başlangıç ölçümünde ORİ ile SaO2 arasında pozitif yönlü orta kuvvette ilişki saptandı (r=0.371 p=0.028). Apne 3. dk ölçümünde ORİ ile PaO2 arasında pozitif yönlü orta kuvvette ilişki saptandı (r=0.366 p=0.030). Apne testi 5. dk ölçümünde ORİ değeri ile PaO2 ve SaO2 arasında pozitif yönlü güçlü ilişki saptandı (Sırasıyla r=0.569 p<0.001; r=0.573 p<0.001). Apne 5. dk ölçümünde ORİ ile SpO2 arasında pozitif yönlü orta kuvvette ilişki saptandı (r=0.458 p=0.006). Apne sonu ölçümde ORİ değeri ile PaO2 , SpO2 ve SaO2 arasında pozitif yönlü güçlü ilişki saptandı (Sırasıyla r=0.588 p<0.001; r=0.635 p<0.001; r=0.650 p<0.001). PaO2 değeri 200 üzeri olan olguların tahmininde ORİ için "cut off" değeri 0,440 olarak hesaplandı. Test öncesi ve apne başlangıç ölçümlerinde ETCO2 değerleri ile PaCO2, arasında ilişki olmadığı görüldü. Apne sonu ölçümde ise ETCO2 ile PaCO2 arasında pozitif yönlü orta kuvvette ilişki saptandı (r=0.423 p=0.011). Apne testi başlangıcına göre test sonunda ölçülen PaCO2 - ETCO2 gradyanı anlamlı yüksek bulundu (p<0.001). Sonuç: Apne önkoşulu olan normokarbinin değerlendirilmesinde ETCO2 monitörizasyonu PaCO2'i doğru yansıtmayabileceğinden yarar sağlamayacaktır. ORİ nispeten ılımlı hiperoksik aralığa kadar PaO2 ile güçlü ilişilidir. ORİ, bulduğumuz 0,44 "cut off" ile apne testi öncesinde PaO2'in 200 mmHg üzerine çıkıp çıkmadığı konusunda fikir vererek test öncesi AKG ölçüm sıklığını azaltabileceğini düşünmekteyiz. ORİ'nin apne testi süresince SpO2 monitörizasyonuna ek olarak kullanılması hipokseminin daha erken fark edilmesini sağlayabilir. Anahtar kelimeler: Beyin ölümü, Apne testi, Oksijen rezerv indeksi, End-tidal karbon dioksit, Hipoksi, Hiperoksi