Palyatif bakım hastalarına bakım verenlerde anksiyete, depresyon ve sosyal destek düzeylerinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR TEPECİK SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEVAL ARKIN
Danışman: Yasemin KILIÇ ÖZTÜRK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Dünya Sağlık Örgütüne göre Palyatif bakım, yaşamı tehdit eden hastalıklardan kaynaklanan problemler ile karşılaşan hastaların ve hasta yakınlarının yaşam kalitesini, başta ağrı olmak üzere tüm fiziksel, psikososyal ve ruhsal problemlerin erken tespit edilmesi, etkili değerlendirmeler yapılarak önlenmesi veya giderilmesi yolları ile arttıran bir yaklaşımdır. Palyatif Bakım uygulamaları Aile Hekimliği yaklaşımında esas kabul edilen biyopsikososyal yaklaşım ile örtüşmektedir. Bu çalışmada, Palyatif servis hastalarına primer bakım veren hasta yakınlarında algılanan sosyal destek, depresyon ve anksiyete riskinin incelenerek psikososyal açıdan değerlendirilmeleri amaçlanmaktadır. Gereç ve Yöntem: Araştırmaya, İzmir Tepecik Eğitim Araştırma Hastanesi Palyatif Bakım Kliniğinde 3 aylık süreçte izlenen hastaların; 18 yaş ve üstü, psikiyatrik hastalığı olmayan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 109 hasta yakını (her bir hasta için bir bakım veren) dahil edildi. Kesitsel, tanımlayıcı nitelikte olan anket çalışmasında bakım vericinin demografik bilgileri ile Çok Boyutlu Sosyal Destek Ölçeği ve Hastane Anksiyete Depresyon Ölçeği(HADÖ) uygulandı. Hastanın tanısı ve günlük yaşam aktivitelerindeki bağımlılık durumu kaydedildi. Veriler SPSS paket programında analiz edilerek, demografik verilerde frekans analizi, ortalama ve standart sapma; kategorik verilerde ki kare testi; sürekli değişkenler için t testi ve varyans analizi, Tukey HSD çoklu karşılaştırma analizi ve Pearson korelasyon analizi uygulandı. Değerlendirmelerde anlamlılık düzeyi p<0.05 kabul edildi. Bulgular: Bakım verenlerin %82,6'sı kadındı. Bakım verenlerin %33'ü anksiyete; %55'i depresyon semptomları göstermekteydi. Kadınlarda anksiyete ve depresyon semptomları daha fazla görüldü. Bakım verenin cinsiyeti, hasta ile yakınlık derecesi, bakımda destekçi varlığı hem depresyon hem de anksiyete ile ilişkiliydi. Ayrıca bakım ihtiyacı olan zamanın uzaması da depresyon semptomlarıyla ilişkiliydi. Bakım verenlerin arkadaş desteği puan ortalaması 16,44±7,27; özel biri desteği puan ortalaması 14,83±7,24; aile desteği puan ortalaması 23,3±5,53 olarak tespit edilmiştir. Hasta bakım vericilerin anksiyete puan ortalamaları 8,34±5,66; depresyon puan ortalamaları 8,63±4,92 puandır. Sosyal destek ile anksiyete puanları arasında negatif yönde zayıf korelasyon bulunmuştur (r=-0.234, p=0,014). Sosyal destek algısı ile depresyon puanları arasında negatif yönde zayıf korelasyon bulunmuştur. (r=-0.225, p=0,019). Sonuç: Palyatif bakım hastalarına bakım verenlerin sosyal destek algısındaki artış; anksiyete ve depresyon semptomlarında azalmayla ilişkili bulunmuştur. Palyatif bakım gereksinimi olan hastaların yanı sıra onlara bakım verenlerin de sağlık ve iyilik halini koruyabilmek için psikososyal destek sağlamaya yönelik çalışmalara (eğitim, danışmanlık, bilgilendirme materyalleri gibi) ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Psikososyal destek, biyopsikososyal yaklaşım, aile dinamikleri, bakım hizmetleri, bakım veren, destekleyici bakım.