Amatör, sportif ve genel havacılık faaliyetlerinde bulunan uçucuların kendi kendine ilaç kullanım alışkanlıkları

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BUYÇE KAYA

Danışman: Erdinç ERCAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmada, Amatör, Sportif ve Genel Havacılık faaliyetlerinde bulunan pilotlarda, ilaç kullanım alışkanlıklarını ortaya koymak ve ilaç kullanımının uçuş emniyetine oluşturabileceği olumsuz etkileri nedeniyle farkındalık oluşturmak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız, ülkemizdeki PPL, LAPL ve UPL lisansına sahip pilotlarda gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara sosyodemografik ve mesleki özellikleri, sigara kullanım öyküsünü sorgulayan sorulara ek olarak kronik hastalıkları ve ilaç kullanım alışkanlıklarına yönelik değerlendirmelerin yer aldığı toplam 29 sorudan oluşan çevrimiçi bir anket uygulanmıştır. Bulgular: 57 Erkek, 3 kadın toplam 60 pilot incelenmiştir. Yaş ortalamaları erkeklerde 40,0±14,6, kadınlarda 26,0±4,4 olarak bulunmuştur. Erkek katılımcıların uçuş yılı ortalaması 11,2±1,6; kadınların 2,7±2,1 tespit edilmiş olup erkeklerde toplam uçuş süresi ortalaması 2549,7±3795,3; kadınlarda 108,3±67,9 saat olarak bulunmuştur. Araştırma grubunun %13,3'ü (7 erkek, 1 kadın) kronik bir rahatsızlığı olduğunu ve %10'u (6 erkek, 1 kadın) ise hastalığa bağlı olarak düzenli reçeteli ilaç kullandıklarını belirtmiştir. Araştırma grubunun %65'i hayatları boyunca en az bir kez kendi kendilerine ilaç kullandıklarını belirtmiştir. Katılımcıların %82,0'ı reçetesiz olarak kullandıkları ilaçların uçuşa uygunlukları konusunda bilinçli olduklarını belirtmiş, en sık reçetesiz kullanılan ilaç grubunun ise NSAID (%46,15) türü ilaçlar olduğu tespit edilmiştir. Çalışmamızda yapılan istatistiki analizlerde döner kanatlı hava aracı kullananlarda ve uçuş yılı 5 yılın üzerinde olanlarda ilaç kullanımı yüksek tespit edilmiştir. Ayrıca toplam uçuş süresi 500 saatin üzerinde olanlarda reçetesiz ilaç kullanım oranı yüksek ve istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p=0,024). Veriler, yaş, eğitmen pilot ve sigara kullanımı durumlarına göre incelendiğinde ilaç kullanımı konusunda benzer sonuçlar elde edilmiştir. Sonuç: Yaptığımız araştırma sonucunda çalışmaya katılan pilotlarda, reçetesiz ilaç kullanımının yüksek olduğu ve aynı zamanda kendi kendine ilaç kullanımının sağlıklarına ve uçuş emniyetine oluşturabileceği olası tehlikeler hakkında pilotların bilgilerinin fazla olduğu tespit edilmiştir. Ancak pilotların zararlı etkilerini bilerek reçetesiz ilaç kullanmayı tercih etmiş olmalarının aslında bu önemli konuyla ilgili farkındalıklarının düşük olduğu anlamına geldiğini düşündürmektedir. Pilotun rahatsızlığının farkında olup uçuşunun kesileceği endişesi taşımadan ve tereddüt etmeden hekime başvurması en güvenli yoldur. Bu nedenle pilotların gereken tedaviden mahrum kalmadan en kısa sürede uçuş görevine geri dönecekleri hakkında güvene dayalı bir mekanizmanın oluşturulmasına imkân sağlanmalıdır.