Yenidoğan sarılığı nedenli fototerapi uygulanan hastaların gestasyonel haftalara göre analizi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMRE ERGÜL
Danışman: Dilek SARICI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Yenidoğan sarılığı nedeniyle fototerapi uygulanan ≥34 gestasyon haftasındaki yenidoğanlarda klinik seyrin değerlendirilmesi ve ağır klinik seyir üzerinde gestasyonel hafta, beslenme özellikleri, hemolitik etiyoloji ve doğum şeklinin belirleyici rolünün araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Retrospektif, tek merkezli bu kohort çalışmasına, hiperbilirubinemi nedeniyle fototerapi alan, gestasyonel yaşı ≥34 hafta olan 313 yenidoğan dahil edilmiştir. Gestasyonel hafta; geç preterm (34–36 hafta), erken term (37–38 hafta) ve term (≥39 hafta) olarak sınıflandırılmıştır. Fototerapi endikasyonları ve izlem TND 2023 rehberine göre yürütülmüştür. Demografik, perinatal ve klinik veriler (beslenme şekli, kilo kaybı, hemolitik etiyoloji, doğum şekli, başvuru zamanı vb.) dosya kayıtlarından elde edilmiştir. Ağır klinik seyir; yatış anında total serum bilirubin (TSB) ≥20 mg/dL olması, fototerapi süresinin uzaması, hastanede yatış süresinin uzaması veya tekrarlayan fototerapi gereksiniminden en az birinin varlığı şeklinde tanımlanmıştır. Bulgular: Çalışmaya alınan 313 olgunun %22,4'ü geç preterm, %48,6'sı erken term ve %29,1'i term bebeklerden oluşmuş; yaklaşık yarısında (%48,6) ağır klinik seyir saptanmış ancak gestasyonel hafta grupları arasında anlamlı fark göstermemiştir. Yüksek yatış TSB düzeyi (≥20 mg/dL) olan bebeklerde başvuru zamanı daha geç (medyan 139,5 saate karşı 85 saat), yatış ve fototerapi süreleri daha uzun, taburculuk bilirubin düzeyi ise daha yüksek bulunmuştur. Yatış anında TSB ≥20 mg/dL olma olasılığının gestasyonel haftadaki her 1 haftalık artışla yaklaşık 1,53 kat arttığı (p=0,007), başvuru postnatal yaşındaki her 1 saatlik gecikmenin bu olasılığı yaklaşık %1,2 oranında artırdığı (p 24 saat olma olasılığını yaklaşık 1,13 kat artırmaktaydı (p=0,012). Patolojik kilo kaybı olan bebeklerde fototerapi süresinin 24 saatin üzerine çıkma olasılığı 1,85 kat daha yüksekti (p=0,031). Yalnız anne sütü ile beslenmede patolojik kilo kaybı riski 6 kat daha yüksek bulunmuştur (p<0,001). Yalnız anne sütü ile beslenme ve patolojik kilo kaybı, fototerapi süresinin uzaması için güçlü belirleyiciler olarak saptanmış; hemolitik etiyoloji (özellikle ABO/Rh uygunsuzluğu ve direkt Coombs pozitifliği), hem daha yoğun başlangıç tedavisi gereksinimiyle hem de rebound hiperbilirubinemi olasılığının artmasıyla ilişkili bulunmuştur. Sezaryen ile doğan bebeklerde 96 saatten sonra başvuru riski 3 kat daha yüksek saptanmıştır. (p<0,001). Bu grubun klinik olarak gecikmiş laktasyon ile yetersiz alım sarılığına işaret eden bir risk profiline sahip olduğu gözlenmiştir. Sonuç: Yenidoğan sarılığında ağır klinik seyir, yalnızca gestasyonel hafta ile açıklanamaz. Başvuru zamanı, bilirubin düzeyi, beslenme biçimi, patolojik kilo kaybı, hemolitik etiyoloji ve doğum şekli klinik sonucu daha belirleyici görünmekte olup, bu değişkenlerin yenidoğan sarılığı için risk sınıflaması ve bireyselleştirilmiş izlem stratejilerine sistematik olarak entegre edilmesi gerekmektedir. Anahtar kelimeler: Fototerapi; Gestasyonel yaş; Hiperbilirubinemi; Yenidoğan sarılığı; Hemoliz