Tek taraflı ayak bileği burkulması olan bireylerde farklı odaklanma teknikleriyle uygulanan tek bacak squat egzersizinin taban basınç dağılımı ve arka zincir kas aktivasyonu üzerindeki etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CEREN ŞEVVAL KARATAŞ
Danışman: Çağlar SOYLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, tek taraflı ayak bileği burkulması öyküsü bulunan bireylerde içsel, dışsal ve odaksız dikkat stratejileri eşliğinde uygulanan tek bacak squat egzersizinin arka zincir kas aktivasyonu ve taban basınç parametreleri üzerindeki akut etkilerini karşılaştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, 32 katılımcı (yaş ortalaması: 21,24 ± 1,52 yıl; 18 kadın, 14 erkek) üzerinde yürütüldü. Katılımcılara rastgele sırayla iç odak, dış odak ve odaksız stratejiler eşliğinde tek bacak squat egzersizi yaptırıldı. Gluteus Medius, Hamstring (Biceps Femoris), Lateral Gastrocnemius ve Peroneus Longus kaslarının aktivasyon düzeyleri yüzeyel elektromiyografi (yEMG) ile kaydedildi. Aynı zamanda statik ve dinamik pedobarografik sistem kullanılarak plantar basınç dağılımı, COP (basınç merkezi) yol uzunluğu mesafesi ve elips alanı gibi postüral kontrol parametreleri değerlendirildi. Veriler, non-parametrik Friedman testi ve Dunn-Bonferroni post-hoc analizleri ile analiz edildi. Kas aktivasyonu ve postüral kontrol parametreleri arasındaki ilişkiler ise Spearman ρ korelasyon katsayısı ile belirlendi. Bulgular: Gluteus Medius kasında %MVIC (maksimum istemli izometrik kasılma) değerlerinde anlamlı fark gözlendi (χ²(2)=24,73, p<0,001); dış odak ile iç odak (p<0,001, δ=–0,63) ve odaksız (p<0,001, δ=–0,75) stratejiler arasında büyük düzeyde farklılık bulundu. Biceps Femoris için de anlamlı fark elde edildi (χ²(2)=19,62, p<0,001), dış odak ve odaksız koşullar arasında çok büyük etki büyüklüğü hesaplandı (p<0,001, δ=–0,71). COP yol uzunluğu değerlerinde dış odak stratejisi, iç odak (p<0,001, δ=–0,65) ve odaksız (p<0,001, δ=–0,82) stratejilere göre anlamlı şekilde daha düşük değerler gösterdi. Elips alanı açısından da dış odak, iç odak (p=0,001, δ=–0,76) ve odaksız (p<0,001, δ=–0,81) stratejilere göre daha düşük bulundu. Sonuç: Dışsal dikkat odağı stratejisi, kas aktivasyonunu azaltırken motor verimliliği artırmış; COP yol uzunluğu ve elips alanını azaltarak postüral kontrolü optimize etmiştir. Bu bulgular, dikkat odağının egzersiz ve rehabilitasyon programlarına bilinçli şekilde entegre edilmesinin, motor performansı ve denge kontrolünü geliştirebileceğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Ayak Bileği Burkulması, Kas Aktivasyonu, Yüzey Elektromiyografi, Postüral Denge, Dikkat Odağı, Arka Zincir