Rozasea hastalarında serum isthmin-1 ve insülin düzeylerinin ölçümü ve hastalık şiddeti ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ELAZIĞ FETHİ SEKİN ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DERİ VE ZÜHREVİ HASTALIKLAR ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ASLIHAN ÖZGE AKICI
Danışman: Neşe GÖÇER GÜROK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Rozasea; tekrarlayan kızarıklık atakları, kalıcı eritem, telanjiektazi, papül-püstüller ve bazı olgularda fimatöz değişikliklerle seyreden, kronik inflamatuvar bir dermatozdur. Son yıllarda rozaseanın yalnızca lokal bir deri hastalığı olmadığı; insülin direnci, metabolik sendrom ve kardiyovasküler risklerle ilişkili olabileceği yönünde artan kanıtlar bulunmaktadır. Bu tez çalışmasının temel amacı, rozasea tanılı hastalarda bazı metabolik parametreleri ve Istmin-1 (ISM-1) düzeyini değerlendirmek; rozaseada bu parametrelerin ayırt edici gücünü incelemek ve rozasea şiddeti ile ilişkilerini ortaya koymaktır. Gereç ve Yöntem: Ocak 2025–Ekim 2025 tarihleri arasında dermatoloji polikliniğine başvuran rozasea tanılı 57 hasta ile kontrol grubu olarak yaş ve cinsiyet açısından benzer özelliklere sahip 57 sağlıklı gönüllü olmak üzere toplam 114 katılımcı çalışmaya dahil edilmiştir. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri; yaş, boy, kilo vücut kitle indeksi (VKİ), eğitim durumu, meslek, medeni hal ve alkol kullanımı açısından sorgulanmıştır. Rozasea hastalarında hastalık süresi, dermatolojik muayene bulguları ve klinik özellikler kaydedilmiştir. Hastalık şiddetinin değerlendirilmesinde Rosacea Alan ve Şiddet İndeksi (RASI) kullanılmıştır. Açlık kan glukozu, C-reaktif protein (CRP), eritrosit sedimentasyon hızı (ESR), kan lipid düzeyleri ve hemogram parametreleri gibi biyokimyasal verilere hasta dosyalarından yapılan arşiv taraması ile ulaşılmıştır. Başvuru sırasında rutin tetkikler için alınan kan örneklerine ek olarak tüm katılımcılardan venöz kan örneği alınmıştır. Alınan örneklerden elde edilen serumlarda ISM-1 ve insülin düzeyleri Enzyme-Linked Immunosorbent Assay (ELISA) yöntemi kullanılarak ölçülmüştür. İnsülin direnci ise Homeostasis Model Assessment for Insulin Resistance (HOMA-IR) yöntemi ile hesaplanmıştır. Elde edilen verilerin istatistiksel analizi IBM SPSS Statistics v23 yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiş ve p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Toplam 114 katılımcının %83,3'ü kadın, %16,7'si erkektir. Gruplar arasında cinsiyet dağılımı ve yaş açısından anlamlı fark yoktur. Kontrol grubunun boy ve kilo ortalamaları vaka grubuna göre anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur; buna karşın VKİ açısından gruplar arasında anlamlı fark saptanmamıştır. Rozasea grubunda hastalık süresi ortalama ~3,86 yıl (ortanca 2 yıl) bulunmuş; RASI ortalaması ~12,97 (ortanca 9,8) olarak hesaplanmıştır. Rozasea grubunda kontrol grubuna kıyasla; açlık glukozu daha yüksek (p=0,026), ESR daha yüksek (p=0,006), beyaz kan hücresi (WBC) daha yüksek (p=0,038), insülin belirgin daha yüksek (p<0,001), HOMA-IR belirgin daha yüksek (p<0,001) saptanmıştır. Buna karşılık CRP, düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL), trigliserit (TG), yüksek yoğunluklu lipoprotein (HDL), total kolesterol (TK), hemoglobin (HGB) ve platelet (PLT) açısından anlamlı fark yoktur. Gruplar arasında ISM-1 düzeyleri açısından anlamlı fark saptanmamıştır (p=0,885). Ayrıca ROC analizinde de ISM-1 için ayırt edici bir değer elde edilmemiştir (AUC=0,508; p=0,885). Sonuç: Bu çalışmada rozasea hastalarında insülin direnci göstergelerinin kontrol grubuna kıyasla anlamlı derecede yüksek olduğu ve HOMA-IR'in rozasea varlığını bağımsız olarak öngörebilen bir parametre olduğu saptanmıştır. ROC analizinde HOMA-IR (≥2,75) ve insülin (≥12,95) için orta düzeyde ayırt edici performans elde edilmesi, bu parametrelerin rozasea ile ilişkili metabolik risk değerlendirmesinde klinik olarak yol gösterici olabileceğini düşündürmektedir. Buna karşın ISM-1 düzeyleri grup karşılaştırması ve ROC analizinde tanısal değer göstermemiştir. Bununla birlikte regresyon analizinde gözlenen olası azaltıcı etki, ISM-1'in metabolik süreçlerde potansiyel kompansatuvar bir rolü olabileceğini düşündürmektedir. Rozasea grubunda RASI ile ISM-1, HOMA-IR, insülin ve glukoz düzeyleri arasında anlamlı korelasyon saptanmamış, bu durum metabolik değişikliklerin hastalık varlığı ile ilişkili olabileceğini ancak klinik şiddeti doğrudan yansıtmayabileceğini düşündürmüştür. Elde edilen bulgular, rozasea hastalarının dermatolojik değerlendirmeye ek olarak metabolik açıdan da incelenmesinin yararlı olabileceğini göstermekte olup, konunun daha geniş örneklemli ve prospektif çalışmalarla araştırılması gerekmektedir. Anahtar kelimeler: Rozasea, Istmin-1, İnsülin