Kronik hastalarda aleksitimi ile hastane anksiyetesi ve depresyonu incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HASEKİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA HAKAN SEVİM
Danışman: Mustafa Reşat DABAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Kronik hastalıklar Dünya'daki ölümlerin ve sağlık harcamalarının en sık sebebi olan halk sağlığı problemleridir. Bireylerin sağlıklarını sadece fiziksel yönden değil, psikiyatrik yönden de tehdit etmektedir. Aleksitimi bireylerin kendi duygularını anlamakta, ifade etmekte ve duygusal yanıt vermekte yetersiz kalmasıyla karakterize bir durumdur. Aleksitiminin çevresel faktörlerle ve bireylerin psikiyatrik ve somatik sağlık durumları ile ilişkili olduğu bilinmektedir. .Bu çalışmamızda kronik hastalarda aleksitimi sıklığı ve bunun anksiyete, depresyon ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. GEREÇ ve YÖNTEM: Kesitsel-tanımlayıcı türde bir anket çalışması olarak 01.12.2023 ile 01.03.2024 tarihleri arasında yapılan çalışmamız, arasında Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran 399 katılımcıdan oluşmaktadır. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri 13 sorudan oluşan anketimizle değerlendirildi. Aleksitimi sorgusu amacıyla 20 soruluk Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ-20) ile anksiyete ve depresyon açısından 14 soruluk Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HAD) uygulandı. Çalışmadan elde edilen veriler SPSS 28.0 programında analiz edildi ve p<0.05 anlamlı kabul edildi. BULGULAR: Çalışmaya en az bir kronik hastalığı olan 18 – 79 yaş aralığında katılımcılar dahil edilmiştir. Çalışmaya katılanların %61,9'u kadın olup, erkekler %38,1'lik bir orana sahiptir. Katılımcıların %33.6'sı (n=134) kronik diyabet hastası, %18.0'i (n=72) hiperlipidemi hastası, %36.8'sı (n=147) hipertansiyon hastası, %15.0'i (n=60) astım veya KOAH hastası, %23.1'i (n=92) tiroid hastası, %24.3'ü (n=97) kalp hastası, ve %2.0'si (n=8) böbrek hastasıdır. Katılımcılar Toronto Aleksitimi Ölçeğine göre incelendiğinde katılımcıların %34,3'ünde aleksitimi görülmezken, %18'inde tam aleksitimi tespit edildi, %47,6'lık grup borderline olarak değerlendirilmiştir. Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği incelendiğinde katılanların %28,1'i sınırda, %34,8'i belirgin anksiyete sahibi iken %37.1'inin anksiyetesi yoktur. Depresyon skorlarına bakılacak olursa katılımcıların %61,7'sinin depresyonu mevcutken %38,3'ünün depresyonu yoktur. Çalışmamızda aleksitimi sıklığı ile yaş, medeni hal, eğitim durumu, sosyal güvence, sigara kullanımı, anksiyete ve depresyon arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. Aleksitimi ile kronik hastalıklardan tiroid hastalığı olanlarda negatif ilişki saptanırken, çalışmamızdaki diğer hastalıklarla (diyabet, hipertansiyon, astım/KOAH, kronik böbrek yetmezliği) aleksitimi arasında anlamlı ilişki kurulamamıştır. SONUÇ: Aleksitiminin sadece bir duygusal farkındalık bozukluğu olmadığı, aynı zamanda bireylerin kronik hastalık durumları ve sosyodemografik profilleriyle yakından ilişkili olduğu görülmektedir. Bu nedenle, aleksitimi değerlendirilirken hem psikiyatrik rahatsızlıkların hem de kronik hastalıkların dikkate alınması büyük önem taşımaktadır. Bireyde anksiyete ve depresyon varlığının duyguları tanıma ve ifade etmesi açısından negatif etkileri olduğu da saptanmıştır. Aile hekimliği hastalarına bütüncül yaklaşan bir disiplin olması gerektiğinden dolayı anksiyetesi, depresyonu olan ve kronik hastalık sahibi bireylerde aleksitimi varlığı yönünden gerekli dikkati gösterebilmeli, takiplerini yapabilmeli ve gerekli yönlendirmeyi yapabilmelidir. ANAHTAR KELİMELER: Aleksitimi, Kronik Hastalık, Anksiyete, Depresyon