80 yaş üzeri bireylerde telefon ve sosyal medya bağımlılığının uykusuzluk üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EROL KIYIM
Danışman: Hakan DEMİRCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, 80 yaş üzeri bireylerde sosyal medya ve akıllı telefon bağımlılığının uykusuzluk şiddeti üzerindeki etkisini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Araştırmaya, 80 yaş ve üzerindeki 200 birey dahil edilmiştir. Katılımcılar gönüllülük esasına göre belirlenmiş olup, çalışmada kesitsel ve ilişkisel bir araştırmadır. Tüm katılımcılar Demografik Veri Formu, Bergen Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği (BSMBÖ), Nomofobi Ölçeği (NÖ) ve Uykusuzluk Şiddeti İndeksi (UŞİ) ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 84,28 ± 3,87 olup, %58,5'i kadındır. Katılımcıların %1,5'inde yüksek düzeyde sosyal medya bağımlılığı, %20'sinde hafif düzeyde, %3'ünde ise orta düzeyde akıllı telefon bağımlılığı tespit edilmiştir. Uykusuzluk dağılımına bakıldığında, katılımcıların %63'ü önemsiz düzeyde uykusuzluk yaşarken, %27,5'i uykusuzluk alt eşiğinde, %8,5'i orta derecede ve %1'i şiddetli klinik uykusuzluk grubundadır. Sosyal medya ve akıllı telefon bağımlılığı puanları ile uykusuzluk arasında doğrudan anlamlı bir ilişki tespit edilmemiştir (p > 0,05). 80 yaş sütü bireylerde NÖ puanları ile BSMBÖ alt ölçeklerinden bilgiye erişememe (r = 0,660, p < 0,001), rahatlıktan feragat etme (r = 0,485, p < 0,001) ve çevrimiçi bağlantıyı kaybetme (r = 0,585, p < 0,001) ile anlamlı korelasyon göstermiştir Ancak, diyabet (OR = 2,113, p = 0,027) ve koroner arter hastalığı (OR = 2,419, p = 0,007) gibi kronik hastalıkların uykusuzluk riskini artırdığı bulunmuştur. Sonuç: 80 yaş üzeri bireylerde sosyal medya ve akıllı telefon bağımlılığı ile uykusuzluk arasında doğrudan güçlü bir ilişki bulunmadığını ancak belirli fizyolojik faktörlerin bu bağımlılıklarla birlikte uykusuzluk riskini artırabileceğini göstermektedir. Sosyal medya ve akıllı telefon bağımlılığına sahip bireylerde bilişsel ve duygusal değişikliklerin uykusuzluk gelişiminde dolaylı etkiler yaratabileceği düşünülmektedir. Çalışmamız, yaşlı bireylerde dijital bağımlılık ve uyku bozuklukları arasındaki ilişkinin daha derinlemesine araştırılmasını önermektedir. Anahtar Kelimeler: Yaşlı bireyler, sosyal medya bağımlılığı, akıllı telefon bağımlılığı, uykusuzluk, dijital bağımlılık