Altı ay ve daha uzun süre kolşisin kullanımı olan ailevi Akdeniz ateşi ve gut hastalarında kolşisinin nörokognitif test başarısına etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RUMEYSA MİRZA ALTINTAŞ
Danışman: Cemal BES
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Ailevi Akdeniz Ateşi (AAA) ve gut tedavisinde mikrotübül polimerizasyonunu inhibe ederek nötrofil aktivasyonunu azaltan kolşisin yaygın biçimde kullanılmaktadır. Otoinflamatuvar yanıtın sürmesi ateroskleroz, endotel disfonksiyonu ve amiloidoz gibi sonuçlara yol açabilir; kolşisinle erken ve düzenli kontrol bu riskleri azaltır. Kolşisinin inflamasyon modülasyonu yoluyla bilişsel işlevler üzerinde koruyucu ya da olumsuz etkileri olabileceği düşüncesinden hareketle, bu çalışma 60 yaş ve üzerindeki AAA ve gut hastalarında uzun süreli kolşisin kullanımının nörokognitif düzeyle ilişkisini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çok alanlı nöropsikolojik testlerle elde edilen performans, sağlıklı kontrollerle karşılaştırılacak; ayrıca kolşisin kullanım süresi başta olmak üzere klinik değişkenlerle (ör. hastalık süresi, biyobelirteçler) olası doğrusal ilişkiler incelenecektir. Gereç ve Yöntem: Bu tek merkezli, kesitsel ve tanımlayıcı araştırmaya, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Romatoloji Kliniği'nde izlenen ve ≥6 aydır düzenli kolşisin kullanan, 60 yaş ve üzeri 23 AAA ve 19 gut hastası ile 24 sağlıklı kontrol dahil edildi. Demografik, klinik ve laboratuvar veriler hasta dosyalarından geriye dönük kaydedildi. Nörokognitif değerlendirme, tek bir nöropsikolog tarafından standart koşullarda uygulandı. Batarya; WMS-I, WMS-II, WMS-III, WMS-V, WMS-VI, Digit Span, Boston Adlandırma, Stroop Testi, Benton Yüz Tanıma, Çizgi Yönünü Belirleme, Şekil Kopyalama, Saat Çizme, Öktem Sözel Bellek Süreçleri, Edinburgh El Tercihi, Benzerlik Testi, Sözel Akıcılık–Fonemik Testler ve Sözel Akıcılık–Semantik testlerini; ayrıca Geriatrik Depresyon Ölçeği ve Geriatrik Anksiyete Ölçeği'ni içermekteydi. Bu ölçeklerle dikkat, hız/çalışma belleği, yürütücü işlev, görsel-mekânsal beceriler, dil ve sözel bellek süreçleri çok alanlı olarak değerlendirildi. Tüm testler, çalışmanın amacı doğrultusunda puanlanarak istatistiksel analiz için yapılandırıldı. Bulgular: Çalışmamızda AAA ve gut grupları, özellikle bilişsel hız/çalışma belleği ve yürütücü işlev ekseninde belirgin şekilde hem birbirleri arasında hem de kontrol grubundan ayrışmıştır. Kolşisin kullanım süresi ve nörokognitif test başarıları arasında ise anlamlı ilişki bulunamamıştır. AAA grubunda süre temelli bellek ölçütlerinin uzaması ve hata sayılarının artması ile saat çizme performansındaki düşüş vii öne çıkarken, gut grubunda fonemik ve semantik sözel akıcılık skorlarının görece yüksek seyretmesi dikkat çekmiştir. Görsel–mekansal işlevlerde ise şekil kopyalama bakımından kontrol lehine üstünlük görülmüştür. Sonuç: Bu çalışma AAA ve gut hastalarında bilişsel etkilenmenin tek bir alanla sınırlı olmadığını; bu hastaların nörokognitif işlevlerinde hastalığa bağlı kronik inflamasyon sürecinin daha etkili olduğunu düşündürmektedir. Kolşisin kullanım süresi ile genel nörokognitif performans arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Bulgular, daha geniş ve uzunlamasına çalışmalarda hastalık aktivitesi, tedavi parametreleri ve biyobelirteçlerle birlikte bilişsel izlemin bütüncül olarak ele alınması gerektiğine işaret etmektedir.