Kuduz profilaksisi uygulanan hastalarda sosyodemografik özellikler ve etkenle karşılaşma durumunun incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DİLEK IRMAK
Danışman: Ümit AYDOĞAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Kuduz eski bir hastalık olmasına rağmen, ülkemizde hala bir halk sağlığı sorunudur. Hastalık geliştikten sonra tedavisi yoktur ve tek koruyucu yöntem zamanında profilaksi uygulanmasıdır. Kuduzun engellenmesinde en önemli basamak bulaşı kaynağında kontrol etmek ve neden olabilecek hayvanların aşılanmasıdır. Çalışmamızdaki amacımız, kuduz profilaksisi uygulanan hastaların sosyodemografik özellikleri, kuduz riskli temas sonrası profilaksi şekli ve uygulanma durumu, temasa neden olabilecek hayvanların davranışları, hayvanların aşılanma ve gözlenebilme durumu, riskli temasa maruz kalan hastaların kuduz konusunda bilgi ve farkındalık düzeyleri incelenerek kuduz riskli temasın azaltılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları Aşı Polikliniği'ne kuduz riskli temas sonrası profilaksi nedeniyle 1 Aralık 2020 –31 Ocak 2022 tarihleri arasında başvuran ve çalışmaya katılmayı kabul edenlere sosyodemografik özellikleri, uygulanan kuduz profilaksisi ile ilgili bilgiler, riskli temasa neden olan hayvanla ilgili bilgiler, insan ve hayvanlarda kuduz belirtilerini sorgulayan veri toplama formu uygulanmıştır. Çalışmaya toplam 285 katılımcı dahil edilmiştir. Veriler, SPSS programından uygun testler kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen katılımcıların %48,4 (138)'i erkek, %51,6 (147)'si kadın olup, yaş ortalamaları 26.33±16,17 (maks:78, min:6) olarak tespit edilmiştir. Katılımcıların %29,8 (85)'i üniversite mezunu, %71,6 (204)'ü bekardır. Analiz kapsamında bireylerin kuduz sürecine yönelik dağılım incelendiğinde; %62,5'i kediler tarafından maruz kaldığını, %69,1'i kuduz aşısı olmaya neden olan hayvanın sahipsiz olduğunu, %63,5'i maruz kaldığı temas bölgesinin üst ekstremite olduğunu, %56,1'i temas tipinin ısırık olduğunu, %54,7'si çıplak derinin hafifçe sıyrılması şeklinde olduğunu, %22,1'i haziran ayında temas geçirdiğini belirtmiştir. Ayrıca çocukların %89'unun başka kardeşi olduğu, %69,5'inin temas anında yanında birisi olduğu ve %95,1'inin hayvanlara ilgisi olduğu sonucuna varılmıştır. Katılımcıların %59,6'sı temasın sokakta olduğunu, %43,5'i temas anında hayvanla oynadığını, %56,8'i gözleme alınabilecek bir hayvan olmadığını düşündüğü, %62,5'i 10 günlük sürenin sonunda hayvanın durumunu bilmediğini, kuduz profilaksisi uygulananların %57,1'i belgesinin olmadığını ifade etmiştir. Katılımcıların insanlarda ve hayvanlarda kuduz bilgi düzeyi düşük bulunmuştur. Medeni durum ile kuduz hakkında bilgi tutum arasında ve yaş ile kuduz hakkındaki bilgi tutum arasında istatiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0,05). Ayrıca aşılı olarak belirtilen ve gözlem sonucu hayatta olarak belirtilen hayvanlarla temas sonucu hala tam doz profilaksi uygulandığı ve profilakside uygunsuzluklar olduğu saptanmıştır. Sonuç: Kuduzun bilinen tedavisi olmadığı için profilaksi hayati önem taşımaktadır. Çalışmada kuduz riskli temasın bazı sosyodemografik özelliklerle ilişkili olabileceğini, bilgi ve farkındalığın yeterli olmadığını saptadık. Kuduz riskli temas sonrası profilaksi gerektiği durumlarda doğru bir şekilde uygulanmalı, gereksiz ve yanlış uygulamaların da önüne geçilmelidir. Toplumun kuduz hakkında bilgi ve farkındalığı arttırılmalıdır.