Karaciğer transplantasyonu yapılan hastalara yönelik geliştirilen akıllı telefon uygulamasının immünosupresif ilaç kullanımına uyum, anksiyete ve yaşam kalitesi üzerine etkisi: Randomize kontrollü çalışma
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, CERRAHİ HASTALIKLAR HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ADİLE SAVSAR
Danışman: Hatice AYHAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, karaciğer transplantasyonu yapılan hastalara yönelik geliştirilen akıllı telefon uygulamasının immünosupresif ilaç kullanımına uyum, anksiyete ve yaşam kalitesi üzerine etkisini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın birinci aşamasında karaciğer transplantasyonu yapılan hastalara yönelik akıllı telefon uygulaması geliştirilmiştir. İkinci aşama randomize kontrollü bir deneysel bir çalışma olup, Şubat 2023- Şubat 2024 tarihleri arasında İzmir'de bir hastanenin karaciğer nakli biriminde 55 hasta ile yürütülmüştür. Ön test gerçekleştirildikten sonra hastalar, müdahale (n:27) ve kontrol (n:28) gruplarına kapalı zarf yöntemi ile randomizasyon yapılarak ayrılmıştır. Müdahale grubu akıllı telefon uygulamasını 3 ay boyunca kullanmış, kontrol grubu standart bakım almıştır. Veriler "Sosyo-demografik ve Klinik Özellikler Formu", "İmmünosupresif Tedaviye Uyum Ölçeği", "İmmünsupresif İlaç Kullanımına Uyum Ölçeği", "Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği", "Kısa Form-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği", "Türkçe-Bilgisayar Sistemi Kullanılabilirlik Anketi Kısa Versiyon Ölçeği" ile toplanmıştır. Hastaların immünosupresif kan ilaç düzeyleri, hastaneye tekrar yatış sayıları ve greft rejeksiyon sayıları hastane kayıtlarından elde edilmiştir. Araştırmanın verileri; taburculuk sırası, taburculuktan 1 ay sonra ve taburculuktan 3 ay sonra toplanmıştır. Verilerin analizi için tanımlayıcı istatistikler ve parametrik testler kullanılmıştır. Gruplar sosyo-demografik ve klinik özellikler açısından benzer bulunmuştur (p>0,05). Müdahale grubunun taburculuk sonrası 3. ayda ilaç kullanımına uyumu, kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptanmıştır (p 0,05), müdahale grubunun hastaneye yeniden yatış oranlarının kontrol grubundan istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde düşük olduğu bulunmuştur (p<0,05). Bu sonuçlara göre, karaciğer transplantasyonu sonrası hastalara yönelik geliştirilen akıllı telefon uygulamasının kullanılması önerilmektedir. Çalışma Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından, 222S943 proje numarası ile 1002 Hızlı Destek Projesi kapsamında desteklenmiştir. Anahtar Kelimeler: Anksiyete, Hemşirelik, İlaç Uyumu, Karaciğer Transplantasyonu, Yaşam Kalitesi