Deri ve zührevi hastalıkları uzmanlık öğrencilerinin kozmetik uygulamalar ile ilgili aldıkları eğitim ve davranış eğilimleri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHSEN ESLEM KESKİN
Danışman: Ülker GÜL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Kozmetik uygulamalar Deri ve Zührevi Hastalıklar (DZH) branşını daha cazip hale getirmiştir. DZH Tıpta Uzmanlık Kurulu Müfredat Oluşturma ve Standart Belirleme Sistemi (TUKMOS) Çekirdek Eğitim Müfredatı'nda (ÇEM) on beş kozmetik uygulama yer almaktadır. Bu kozmetik uygulamalar eğitim yılı ve öğrenim hedefine göre tanımlanmıştır. Çalışmamızın birden çok amacı bulunmaktadır. DZH TUÖ'nin branş tercihlerinde etkili olan faktörleri analiz etmeyi; kozmetik uygulamalar alanında yeterli eğitim alıp almadıkları, yeterince uygulama yapıp yapmadıkları ve son olarak da kendilerini her bir kozmetik uygulamayı yapma konusunda yeterli hissedip hissetmediklerini değerlendirmeyi amaçladık. Ayrıca çalışmamızda bulgularımızı kıdem düzeyi ve cinsiyete göre istatistiki olarak da karşılaştırdık. Çalışmamızın bir diğer önemli amacı ise DZH Anabilim Dalı'nda TUÖ'nin kozmetik uygulamalar eğitimindeki eksikliklerine ışık tutmaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız prospektif ve kesitsel bir anket çalışmasıdır. Çalışmaya katılmayı kabul eden, Bilgilendirilmiş Gönüllü Onam Formu'nu imzalayan, Türkiye genelinde çeşitli eğitim kurumlarında eğitim almakta olan Deri ve Zührevi Hastalıkları uzmanlık öğrencilerine amaçlarımıza uygun olarak hazırladığımız anket yüz yüze olacak şekilde uygulandı. Verilerin analizinde SPSS 11.5 programından faydalanıldı. Tanımlayıcı olarak nicel değişkenler için ortalama±standart sapma ve ortanca (minimum-maksimum), nitel değişkenler için ise kişi sayısı (yüzde) kullanıldı. İki nitel değişken arasındaki ilişkiye Ki-kare ve Fisher-exact testleri ile bakıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi 0,05 olarak alındı. Bulgular: Çalışmamıza çeşitli eğitim kurumlarında eğitim almakta olan 103 DZH TUÖ katıldı. Tıpta uzmanlık sınavında kozmetik uygulamalara olan ilgi nedeniyle DZH Anabilim Dalı'nı seçme nedeni %28,2 olarak bulundu. Buna karşın tıpta uzmanlık eğitimine başladıktan sonra kozmetik uygulamalara olan ilgi %80,6 idi. Katılımcıların eğitim almakta oldukları kliniklerinde en sık uygulanan kozmetik işlemler sırası ile botulinum toksin enjeksiyonu, trombositten zengin plazma (PRP), lazer, mezoterapi, dermal dolgu enjeksiyonu ve mikroiğneleme idi. Katılımcıların en sık eğitim aldıkları uygulamalar sırası ile botulinum toksin enjeksiyonu, dermal dolgu enjeksiyonu, mezoterapi, PRP ve kimyasal peeling idi. Katılımcıların en sık yaptıkları uygulamalar sırası ile botulinum toksin enjeksiyonu, mezoterapi, PRP, dermal dolgu enjeksiyonu ve mikroiğneleme idi. Benzer şekilde katılımcıların tek başlarına en sık yaptığı uygulamalar sırası ile botulinum toksin enjeksiyonu, mezoterapi, PRP, dermal dolgu enjeksiyonu ve mikroiğneleme idi. Katılımcıların kendilerini en yetkin hissettikleri uygulamalar sırası ile botulinum toksin enjeksiyonu, PRP, mezoterapi, mikroiğneleme ve dermal dolgu enjeksiyonu idi. Kliniklerinde lazer cihazı bulunan TUÖ'nin %46,3'ünün lazer uygulamaları konusunda eğitim aldıkları ve %53,7'sinin lazer uygulamaları yaptığı tespit edildi. Hem eğitim alma hem de uygulama yapma endikasyonları çoktan aza doğru sıralandığında damar lazeri, resurfacing, epilasyon, leke ve dövme silme idi. Eğitim yılına göre yapılan değerlendirmede kozmetik amaçlı deri bakımının kıdem 1'de yeterli eğitiminin alınmadığı gözlendi. Kıdem 2'de eğitim alınması gereken botulinum toksin, dolgu enjeksiyonu, mezoterapi ve PRP uygulamalarının yeterli düzeyde olduğu; ancak buna karşın kimyasal peeling, lazer uygulamaları ve diğer kozmetik uygulamaların yeterli düzeyde olmadığı dikkati çekti. Cinsiyete göre yapılan değerlendrimede botulinum toksin ve dolgu enjeksiyonu ile PRP uygulamalarında erkek katılımcıların kendilerini daha yetkin hissettikleri gözlendi. Sonuç: Botulinum toksin enjeksiyonu, mezoterapi ve PRP uygulamaları konusunda ülkemizde verilen eğitimin yeterli ve iyi düzeyde olduğu sonucuna varıldı. Dermal dolgu enjeksiyonu konusunda verilen eğitim kısmen yeterli olmakla birlikte DZH TUÖ'nin uygulama yapma konusunda eksikliklerinin olduğu gözlendi. Kozmetik amaçlı deri bakımı, kimyasal peeling, ip askı, mikroiğneleme, lazer/ışık/enerji bazlı cihaz uygulamaları ve dermabrazyon uygulamalarında ülkemizdeki DZH kliniklerinde verilen eğitimin yetersiz olduğu ve uygulamaların yaygınlaştırılması gerektiği sonucuna varıldı. Lazer destekli liposuction, saç ekimi, deri gençleştirme amaçlı minimal invaziv uygulamalar, selülit tedavileri ve elektroepilasyon katılımcılar arasında hiç eğitim alınmayan ve uygulama yapılmayan işlemlerdendi. Sonuç olarak DZH kliniklerinde kozmetik uygulamalar eğitiminin TUKMOS ÇEM'e göre yeterli düzeyde olmadığı dikkati çekmiştir. Anahtar Kelimeler: Deri ve Zührevi Hastalıklar, tıpta uzmanlık öğrencisi, eğitim, kozmetik uygulamalar, deri bakımı, kimyasal peeling, botulinum toksin, dermal dolgu, mezoterapi, PRP, lazer, mikroiğneleme, dermabrazyon, ip askı