Türkiye'de sezaryen sorunsalı: Bütünleşik bir analiz
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, SAĞLIK YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZLEM KURTULUŞ
Danışman: Umut BEYLİK
Özet:ÖZET Amaç: Türkiye'de ve Dünyada hızla artan sezaryen doğum oranlarının artışına yol açan tıbbi, sosyo-kültürel, psikolojik, hukuki ve sağlık sistemi kaynaklı değişkenleri bütüncül (bütünleşik) bir yaklaşımla inceleyerek, sezaryenin güçlü ve zayıf yönlerini belirlemek ve anne-bebek sağlığını koruyan önlemleri bilmek ve gereksiz sezaryenlerin azaltılmasına yönelik çok boyutlu çözüm önerileri sunmaktır. Gereç ve Yöntem: Araştırma, fenomenolojik nitel araştırma deseni ile yürütülmüştür. Bu araştırmaya, sezaryen ile ilgili alanında yürütülmüş çalışmalara yönelik bir ön literatür incelemesi yapılarak başlanmıştır. Bu kapsamda Web of Science (WOS), Google Scholar, PubMed ve Science Direct dizinleri taranmıştır. Dizinlerin arama alanlarında "sectio, bird, sezaryen sorunsalı, gebelik "anahtar kelimeleri kullanılarak yapılan taramalar yapılmıştır. 17. 10.2024 ile 10.03.2025 tarihleri arasında İstanbul ili SBÜ Gaziosmanpaşa Eğitim ve Araştırma hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniğinde çalışan12 uzman doktor ve 8 doğum yapmış kadınlarla görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler ses kaydı alınarak 22-40 dakika arasında gerçekleşmiş ve bu metinler NVivo yazılımı kullanılarak içerik analizi ve tematik analiz yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Bulgular: NVivo yazılım sonucu Sezaryen sorunsalı 5 ana temada incelenmiştir. Etkileyen faktörler (kaynak=20, alıntı=149), alt teması duygusal, medikal, psikososyal ve sistemseldir. Sezaryen algısı/bilgi (kaynak=20, alıntı=59) alt teması bilgi ekonomisi, hayat kurtarıcı ameliyat, sistem temellidir. Bilgilendirme (kaynak=20, alıntı=52), alt temaları, güven, kapsam ve yöntemdir. Karar verme (kaynak=19, alıntı=27) alt temaları hekim ve ortak karardır. Düzey (kaynak=15, alıntı=44)alt temaları hasta toplum düzeyi, hastane düzeyi ve sistem düzeyidir. Sonuç: Bu temalar, sezaryen sürecinin çok boyutlu yapısını oluşturan temel alanları temsil etmekte olup sezaryen doğuma ilişkin algı, karar dinamikleri ve bilgi süreçlerinin katılımcı anlatılarında önemli yer tuttuğunu göstermektedir. Bu yüzden ebeveynlere, toplum sezaryen sorunsalı hakkında bilgilendirilmeli, vajinal doğum teşvik edilmeli gerekli eğitimler ile toplum bilinçlendirilmelidir. Anahtar kelimeler: Doğum, Hekim, Karar verme, Sezaryen, Sezaryen Sorunsalı