Palyatif bakım kliniklerinde bakım verenler tarafından hastalara uygulanan abdominal masajın gastrointestinal semptomlar üzerindeki etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, İÇ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FADIL AKBULUT
Danışman: Fatma İlknur ÇINAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırma, palyatif bakım kliniklerinde bakım verenler tarafından hastalara uygulanan abdominal masajın gastrointestinal sistem (GİS) semptomları üzerindeki etkisini incelemek amacıyla yürütülmüştür. Gereç ve Yöntem: Bu randomize kontrollü araştırma, Temmuz–Ekim 2025 tarihleri arasında Ankara'da bir şehir hastanesinin palyatif bakım kliniğinde yürütülmüştür. Dahil edilme kriterlerini karşılayan hastalar, randomizasyon yöntemiyle müdahale (n=28) ve kontrol (n=28) gruplarına atanmıştır. Müdahale grubunda bakım verenlere ilk gün abdominal masaj eğitimi verilmiş, ardından hastalara bakım verenler tarafından altı gün boyunca günde iki kez, her biri 15 dakika süren abdominal masaj uygulanmıştır. Kontrol grubundaki hastalara rutin bakım uygulanmıştır. Veriler; Bireysel Tanıtıcı Özellikler Formu, Barthel Günlük Yaşam Aktiviteleri İndeksi, Gastrointestinal Semptom Derecelendirme Ölçeği, Defekasyon Günlüğü ve Bristol Dışkı Kıvamı Skalası kullanılarak toplanmıştır. Bulgular: Müdahale grubundaki hastaların yaş ortalaması 69,75 ± 15,25 olup, %60,7'si erkekti. Kontrol grubunda ise yaş ortalaması 69,25 ± 15,22 olup, hastaların %50,0'si erkekti. Gruplar arası karşılaştırmalarda konstipasyon (p=0,001), hazımsızlık (p<0,001) ve toplam GİS semptom skoru (p<0,001) açısından müdahale grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı iyileşme saptanmıştır. Defekasyon parametreleri incelendiğinde; 2–4. günlerde tam boşalamama hissinde (p=0,039), 5–7. günlerde dışkı miktarında (p=0,047) ve dışkı kıvamında (p=0,003) müdahale grubunda istatistiksel olarak anlamlı iyileşme belirlenmiştir. Ayrıca gaz/şişkinlik semptomlarında üçüncü günden, dışkı kıvamında ise beşinci günden itibaren istatistiksel olarak anlamlı iyileşme gözlenmiştir (p<0,05). Grup içi karşılaştırmalarda müdahale grubunda konstipasyon (p<0,001), diyare (p=0,016), hazımsızlık (p<0,001), karın ağrısı (p=0,003) ve toplam GİS semptom skorunda (p<0,001) istatistiksel olarak anlamlı iyileşme saptanmıştır Sonuç: Palyatif bakım hastalarında bakım verenler tarafından uygulanan abdominal masajın konstipasyon, hazımsızlık ve toplam GİS semptom yükünü azalttığı; tam boşalamama hissi, dışkı miktarı ve dışkı kıvamı üzerinde iyileştirici etki sağladığı ve gaz/şişkinlik semptomunu azalttığı belirlenmiştir. Bu bulgular, abdominal masajın palyatif bakım hastalarında GİS semptomlarının yönetiminde uygulanabilir ve destekleyici bir non-farmakolojik hemşirelik girişimi olduğunu göstermektedir.