İstanbul'daki Aile Hekimliği uzmanlık öğrencilerinin tüberküloz hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HASEKİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET ARİF ABEŞ
Danışman: Mustafa Reşat DABAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Tüberküloz (TB) önlenebilir, tedavi edilebilir, birey ve toplum sağlığı açısından son derece önemli bir enfeksiyon hastalığıdır. Dünyada her yıl tahmimi olarak 10 milyon TB hastası ortaya çıkar ve yaklaşık 1,5 milyonu hayatını kaybeder. Türkiye'de yaklaşık yılda 11-12 bin TB hastası tanı alır. Türkiye'de TB insidansı yüz bin nüfusta 16 ve mortalite hız yüz bin nüfusta 0,51'dir. TB hastalığı, MTB (Mycobacterium tuberculosis) isimli bir bakteri aracılığıyla oluşan bulaşıcı bir hastalıktır. Hastalık, TB hastası birisinin, hapşırması, konuşması ve öksürmesi ile havaya karışan basillerin solunum yoluyla sağlıklı birisinin akciğerlerine ulaşması ile bulaşmaktadır. Klinik bulgular arasında ateş, öksürük, hemoptizi, halsizlik, kilo kaybı, gece terlemesi gibi şikayetler bulunmaktadır. TB hastasının kesin tanısı başta balgam olmak üzere kişinin vücuduna ait örneklerde TB basilinin gösterilmesidir. TB hastalığının ilaç dışında tedavisi yoktur. Günümüzde tedavide en az 4 farklı ilaç kullanılmaktadır. Tedavi süresi en az 6 aydır. TB, birinci basamak hekimleri için önemli bir bulaşıcı hastalık olarak var olmaya devam etmektedir. TB hastalığı önlenebilen tedavi edilebilen, kişi ve toplum sağlığı açısından önemli bir hastalıktır. 2010 yılından itibaren Aile Hekimliği sistemine geçişle birlikte Ulusal Tüberküloz Kontrol Programına (UTKP) aile hekimleri de dahil edilmiştir. Bu durum Aile Hekimleri için tüberküloz hastalarıyla temas kurmayı, doğrudan gözetim tedavisi (DGT)'nin takibini, tedavi uyumsuzluklarıyla başa çıkmayı, tedavi alan kişileri muayene etmeyi ve yan etkileri takip etmeyi zorunlu kılmaktadır. Aile hekimi olarak görev yapacak doktorlar için TB ve TB yönetimi bu açıdan son derece önemlidir. Bu çerçevede İstanbul'daki aile hekimliği asistanlarının Tüberküloz hakkında bilgi düzeylerini belirlemek ve farkındalık oluşturmak için çalışmayı planladık. Gereç ve Yöntemler: Tanımlayıcı ve kesitsel tipte olan çalışmada evren İstanbul'daki aile hekimliği asistanları seçilmiştir. Çalışmamıza 157 asistan hekim katılmıştır. Araştırmamızda elde edilen bulgular değerlendirilirken SPSS 25 (Statistical Package for the Social Sciences, version 25) istatistik programı kullanıldı. Normal dağılım Kolmogorov Smirnov testi ile değerlendirildi. Bulgular: Çalışmamıza 157 aile hekimliği asistanı katılmıştır. Çalışmaya dahil edilenlerin %77,07'i kadın, %71,97'i ise tam zamanlı Aile Hekimliği asistanı idi. Çalışmaya katılan asistan hekimlerin yaş ortalaması 29,29±2,61, hekimlik süresi 5,06±3,72 yıl olarak hesaplandı. Hekimlerin "Tüberküloz hakkında kendinizi ne kadar yeterli hissediyorsunuz? "sorusuna verdikleri puan ortalaması 5,45±2,35 olarak hesaplandı. Katılımcıların 36 sorudan oluşan bilgi sorularından aldıkları puan ortalaması ise 27,74±6,42'ydi. Çalışmaya katılan hekimlerden tam zamanlı aile hekimi asistanları olanların daha önce Tüberküloz hakkında eğitim alma oranları istatistiksel anlamlı yüksek bulunmuştur (p 0,05). Katılımcılardan uzmanlık türü sözleşmeli aile hekimi asistanlanı (SAHU) olanların yaş ve hekimlik süresi değerleri daha yüksek saptanırken, toplam bilgi puanı ve TB öz yeterlilik puanı daha düşük bulunmuştur. Gruplar arasında istatistiksel anlamlı fark saptanmıştır (p 0,05). Çalışmaya katılan aile hekimlerinin TB hakkında öz yeterlilik puanlarıyla bilgi puanları arasında pozitif yönlü orta düzeyde korelasyon saptanmıştır. (r=0,064, p<0,01). Sonuç: Çalışmaya katılan hekimlerin Tüberküloz hakkındaki bilgi düzeylerinin %50'den fazla olduğu saptanmıştır. Türkiye'de tüberküloz sıklığı az olmakla beraber, hastayla ilk temasta olan aile hekimleri için bu konunun bilinmesi önemlidir. Bu çalışmanın sonuçları göz önüne alınarak, aile hekimleri uzmanlık adaylarının tüberküloz tanı, tedavi, izlem gibi yaklaşımlar açısından eksik olduğu konulara yönelik düzenlenecek eğitim programlarıyla, gelecekte aile hekimlerinin tüberküloz tanı, tedavisinde daha etkin bir rol almaları sağlanabilir.