İstanbul'daki Aile Hekimliği asistanlarının iklim değişikliği ve sağlık konusuna ve iklim değişikliğini önlemede yapılması gerekenlere yaklaşımlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE ULUSLARARASI TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞEYDA ÇAKIROĞLU
Danışman: Mustafa Reşat DABAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: İklim değişikliğine yol açan sıcaklık artışlarının asıl nedeninin antropojenik (insan kaynaklı) etmenler olduğu Hükümetler arası İklim Değişikliği Paneli (IPCC)'nin son değerlendirme raporu ile kanıtlanmasına rağmen iklim değişikliği, gerek hükümetler gerekse kişiler bazında ciddi bir sorun olarak algılanmamaktadır. Bu araştırma ile 1. Basamakta bireye ve çevreye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri sunarak sağlık sisteminde anahtar rol oynayan aile hekimlerinin iklim değişikliği ve sağlığa etkileri hakkında yaklaşımlarının değerlendirilmesi ve bu sayede konunun önemine dikkat çekilerek iklim ve çevre bilincinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmaya İstanbul Sağlık Bilimleri Üniversitesi'ne bağlı İstanbul ili eğitim ve araştırma hastanelerinde uzmanlık eğitimi alan tam zamanlı ve sözleşmeli 325 aile hekimliği asistanı katılmıştır. Hazırlanan anket formu ile katılımcıların iklim değişikliği, sağlığa etkileri ve iklim değişikliğini önlemede yapılması gerekenlere yaklaşımları değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinin %59,08'i kadın, %40,92'si erkek bulunmuştur. Yaş ortalamaları ise 30,18±5,20 idi. Uzmanlık öğrencisi türüne baktığımızda ise %74,77 AHU, %25,23'ü SAHU alanında bulunmaktadır. AHU 0-1, SAHU 0-2 yıl arası oran %34,46, AHU 1-2 yıl SAHU 2-4 yıl oranı %27,38 ve AHU 2-3 yıl SAHU 4-6 yılda çalışma oranı %38,15'dir. Asistan hekimlerin iklim değişikliği denince aklına gelen ilk üç kavram sırasıyla "küresel ısınma" , "doğal afetler" , "doğal dengenin bozulması" olarak; son üç sıradaki kavramlar ise sırasıyla "Et üretimi için kullanılan hayvanlardan çıkan gazlar" , "fosil yakıtlar" , "plastik atık kıtaları" olduğu görüldü. Asistan hekimlerin iklim değişikliğinin etkileri konusundaki cümlelere katılım durumları değerlendirildi. Sırasıyla en çok katıldıkları ifadelerin "İnsan sağlığı iklim değişikliğinden biyolojik, psikolojik ve sosyal yönden etkilenmektedir." , "İklim değişikliği hava kirliliğinin yol açtığı sağlık sorunları yapmaktadır." ve "İklim değişikliğinin insan sağlığına direkt ve dolaylı etkileri vardır." olduğu belirlendi. Katılımcıların en az katıldıkları cümlelerin sırasıyla "Florlu gazlar atmosferde yüzyıllarca kalabilen ve küresel sera etkisine katkıda bulunan insan yapımı gazlardır." , "İklim değişikliğinin psikiyatrik hastalıklar için hastaneye başvuruları arttıran akut ve kronik olumsuz psikolojik etkileri vardır." ve "İklim değişikliği kronik hastalıklarda artışa sebebiyet vermektedir." olduğu belirlendi. Asistan hekimlerin, iklim değişikliğini azaltmada kişisel girişimler başlığı altındaki cümlelerden en çok katıldıkları ifadelerin "Kişisel yaşamımda doğa ile dost ürünler tercih etmeliyim." , "İhtiyaç fazlası tüketimi azaltmalı, yeniden kullanımı, geri dönüşümü benimsemeliyim." ve "Ağaçlandırma faaliyetlerinin önemini arttırmalıyım." olduğu belirlendi. En az katıldıkları cümleler ise "Et tüketimini azaltmalıyım." , "İklim değişikliği kazancı azaltıp harcamaların artmasına neden olacak ve kamu maliyetini olumsuz etkileyecektir." , "Çevre dostu ve yüksek verimliliğe sahip soğutucu ve klimalar kullanmalıyım." olduğu görüldü. Asistan hekimlerin iklim değişikliği sorununu azaltmada sanayi ve hükümet girişimleri olan cümlelere katılım durumları değerlendirildi. Sırasıyla en çok katıldıkları ifadelerin "İklim krizine karşı bireysel birtakım önlemler alsam da bu durum iş birliği ile durdurulup azaltılabilecek siyasi, ekonomik ve teknolojik olarak ele alınması gereken büyük ölçekte bir sorundur." , "Düzenli enerji denetimleri yapılmalıdır." ve "Sanayiler iklim değişikliğine dost yani sera etkisine neden olan gazları oluşturmayan üretim sistemleri kullanmalıdır." olduğu belirlendi. Katılımcıların en az katıldıkları cümlelerin sırasıyla "Birçok düşük karbonlu teknolojinin hala çok fazla araştırılmasına ve zamana ihtiyacı vardır bu da oldukça maliyetlidir ve gerçekçi değildir." , "Dünyanın bir bütün olarak olumsuz bir şekilde etkilenmesi beklenmesine rağmen iklim değişikliği, belirli bazı bölgeler için bazı potansiyel faydaları taşıyor olabilir, örneğin daha yaşanabilir çevre ve yeterli gıda kaynağı." ve "Fosil yakıt tüketiminin yerine geçebilecek alternatif enerji kaynakları ve teknoloji vardır fakat altyapısını oluşturmak ve faaliyete geçmek oldukça maliyetlidir." olduğu belirlendi. Sonuç: Araştırmanın sonucunda aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinin iklim değişikliği, sağlığa etkileri ve bu konuda alınabilecek önlemler ile ilgili algı ve farkındalık düzeyi ortaya konulmuştur. Katılımcıların eksik olduğu konular belirlenmiş ve konunun çözümüne yönelik öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: İklim değişikliği, Aile hekimliği