Fototerapi tedavisi alan prurigo nodülaris hastalarının demografik özellikleri ve fototerapinin etkinliğinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANTALYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DERİ VE ZÜHREVİ HASTALIKLAR ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURAK ENGİN
Danışman: Nermin KARAOSMANOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Prurigo nodülaris nedeniyle fototerapi alan hastaların demografik özellikleri ve fototerapinin etkisinin retrospektif değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Bu çalışmaya Ankara Eğitim Araştırma Dermatoloji polikliniğine 01.2021-01.2023 tarihleri arası başvuran ve klinikopatolojik değerlendirme ile PN tanısı konmuş, en az 12 hafta fototerapi tedavisi almış toplam 40 hasta dahil edildi. Hastalar 18 yaş üzeriydi ve sadece darbant UVB tedavisi almıştı. Tedavide darbant UVB ışığı hastalara 50mj/cm2'den başlanarak, sabit şiddet artış protokolü uygulanmıştır. Haftada 2-3 seans ile tedaviye başlanmıştır. Kontrol muayenelerde seans sıklık sayısı düzenlenmiştir. Çalışmada Waldmann marka, modeli: UV5040KL, seri numarası: 50401-99 olan fototerapi cihazı kullanılmıştır. Hastaların demografik özellikleri (yaş, cinsiyet, ek hastalık) kaydedilmiştir. Hasta takiplerinde kullanılan Dermatolojik Yaşam Kalite İndeksi(DYKİ), Vizual Analog Skala (VAS), Doktor Global Değerlendirme(DGD) ölçeklerinden çalışmada yararlanılmıştır. Hastalar tedavinin başlangıç, 6.hafta ve 12. haftada bu üç ölçekle değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmada 23-83 yaş arası (ortalama: 51.12) 15'i (%37,5) erkek, 25'i (%62,5) kadın olmak üzere 40 hasta vardı. Hastaların 23'ünde (%57,5) ek hastalık mevcuttu. Bu 23 vakanın ise çoğunluğunda %74' ünde (en sık DM ve HT olmak üzere) dahili hastalıklar tespit edildi. Çalışmada yer alan 40 hastanın 38' inin fototerapiden fayda gördüğü tespit edildi. 2 hastanın ise değerlendirilen ölçeklerle fayda görmediği saptandı. Hastalar tedavi başlangıcı, tedavinin 6.haftası ve 12.haftalarında DYKİ skorları açısından karşılaştırıldı. Buna göre başlangıç DYKİ skoru (12.45±3.39), 6.hafta (6.98±3.65) ve 12.hafta (4.7±3.86) idi. Yapılan karşılaştırmalarda 0-6.hafta, 6-12.hafta ve 0-12.hafta DYKİ skorlarının düşüşü istatiksel olarak anlamlı bulundu (p:0.001; p<0.05). Hastalar tedavi başlangıcı, tedavinin 6.haftası ve 12.haftalarında DGD skorları açısından karşılaştırıldı. Buna göre başlangıç DGD skoru 2.5±0.68 olup, 6.hafta viii (1.53±0.72) ve 12.hafta (0.78±0.89) idi. Yapılan karşılaştırmalarda 0-6.hafta, 6- 12.hafta ve 0-12.hafta DGD skorlarının düşüşü istatiksel olarak anlamlı bulundu. (p:0.001; p<0.05). Hastalar tedavi başlangıcı, tedavinin 6.haftası ve 12.haftalarında VAS skorları açısından karşılaştırıldı. Buna göre başlangıç VAS skoru 8.6±0.50 olup, 6.hafta (4.73±1.26) ve 12.hafta (2.68±1.59) idi. Yapılan karşılaştırmalarda 0-6.hafta, 6- 12.hafta ve 0-12.hafta VAS skorlarının düşüşü istatiksel olarak anlamlı bulundu. (p:0.001; p<0.05). Sonuç: Bu çalışmada 2 hasta dışında tüm hastalar (%95) tedaviden olumlu yanıt almıştır. 17 hastanın (%42,5) hipertrofik lezyonları tamamen kayboldu. 21 hastada nodüler lezyonlarda belirgin küçülme ve sayıca azalma saptandı.2 hasta hariç 38 hastada kaşıntı şikayetleri net şekilde azaldı. Tedavi etkisini hemen gösterdi, henüz 6. seansta nodüler lezyonların kabarıklığı geriledi. UVB tedavisinin yan etkileri(kuruluk, kızarıklık vs.) çalışma boyunca hastalarda görülmedi. Hastalar tedavi sonrası relaps açısından düzenli aralıklarla takip edildi. Tedavi sonrası 6. aya kadar relaps rastlanmadı. Darbant UVB radyasyonunun, PN için etkili ve güvenilir bir tedavi seçeneği olduğu bu çalışmada görülmüştür.