Talasemi minör hastalarında demir eksikliği anemisi sıklığı
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HÜSEYİN GAZİ GÜZEL
Danışman: Ümit AYDOĞAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Talasemi minöre bağlı anemi ülkemizde sık karşılaşılan hematolojik bir problemdir. Demir eksikliği anemisi ve talasemi minör, aneminin en sık nedenleridir. Talasemi taşıyıcılarında anemi alışılmış kabul edilip, eşlik edebilecek demir eksikliği anemisi gözden kaçabilmektedir. Yaptığımız çalışmada, talasemi minör tanılı hastalardaki demir eksikliği anemisi sıklığının saptanması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmaya, 1 Nisan 2021-31 Mayıs 2022 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Hematoloji Kliniğine ait polikliniklere başvuran 100 erkek 76 kadın olmak üzere toplam 176 talasemi minör tanısı konulan hasta dâhil edilmiştir. Beta talasemi minör tanısı için hemoglobin elektroforezinde hemoglobin A2 düzeyi ≥%3,5 bulunması şartı aranmıştır. Serum ferritini DEA tanısı için sınır değeri 15 mL/ng olarak belirlenip, talasemi minör hastaları ferritin düzeyi ≤15 mL/ng ve >15 mL/ng olmak üzere iki gruba ayrıldı. Çalışmaya alınma kriterlerini karşılayıp, çalışmaya katılmayı kabul eden ve yazılı onamları alınan hastalara; araştırmacılar tarafından hazırlanmış olan sosyodemografik özellikleri ve demir eksikliği anemisini değerlendirmeye yönelik bir anket formu uygulanmıştır. Hastalara ait ilgili rutin tetkik ve tedavisi sırasında istenmiş ve sonuçlanmış olan kan tetkiklerine Hastane Bilgi Yönetim Sistemi (FONET)'nden ulaşılarak hastaların verileri toplama formuna aktarılmıştır. Veriler, SPPS 26.0 programıyla analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya dâhil edilen hastaların %56,8'i erkek, %43,2'si ise kadın olup, yaş ortalamaları 31,3413,8'dir. Çalışmaya katılan hastaların ortalama hemoglobin değeri 11,95±1,83 g/dL'dir. Talasemi minör tanısı konulan hastaların %22,7'sinde aynı zamanda demir eksikliği anemisi tespit edilip, %46,1'i kadın olup, %5'i ise erkek hastadır. Çalışmamızda ferritin düzeyi ≤15 mL/ng ve >15 mL/ng olmak üzere ayırdığımız bu iki grup arasında serum demiri (p<0,001), total demir bağlama kapasitesi (p<0,001), RBC (p<0,001), Hb (p<0,001), HCT (p<0,001), RDW (p=0,002), transferrin saturasyonu (p<0,001) ile istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu. Ferritin düzeyine göre ayırdığımız bu iki grup arasında, hastaların talasemi minör dışında ek hastalığının bulunması (p<0,001), daha önce yaşamının herhangi bir döneminde demir eksikliği tedavisi alması (p<0,001), menstruasyon süresi (p=0,04), menstruasyonun en yoğun olduğu günde ped/tampon kullanımı sayısı (p=0,003), saç dökülmesi şikayeti olması (p<0,001), tırnak kırılması şikayeti olması (p=0,002) ve herhangi bir nedenle endoskopi veya kolonoskopi yapılması (p=0,01) ile ferritin düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmaktadır. Sonuç: Ülkemizde sık görülen talasemi minör hastalarında aynı zamanda demir eksikliği anemisi tablosu olabileceği göz önünde bulundurulmalıdır. Çalışmamızda talasemi minör hastalarının yaklaşık ¼'ünde demir eksikliği anemisi tespit edilmiştir. Talasemi minör hastalarında demir eksikliği anemisinin de olabileceği düşünülüp tam kan sayımı ve demir metabolizması parametreleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiği unutulmamalıdır.