Lenfomadan sağ kalan bireylerde başa çıkma tutumlarının kanser nüks korkusu üzerindeki etkisinde karşılanmamış gereksinimlerin aracılık rolü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, İÇ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GİZEM ALKILINÇ
Danışman: Fatma İlknur ÇINAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırma, lenfomadan sağ kalan bireylerde kanser nüks korkusu, başa çıkma tutumları ve karşılanmamış gereksinimler arasındaki ilişkileri araştırmayı ve karşılanmamış gereksinimlerin başa çıkma tutumları ile kanser nüks korkusu arasındaki ilişkisinde aracılık rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipte tasarlanan bu araştırma, Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Hematoloji Polikliniği'nde lenfoma tanısı almış olan, araştırmaya katılmaya gönüllü olmuş, tedavi sürecini tamamlamış veya hastalığı remisyonda olan, 18-65 yaş arasındaki 143 lenfoma hastası ile Kasım 2024 – Temmuz 2025 tarihleri arasında yürütülmüştür. Hastaların tanıtıcı ve tıbbi bilgileri (Hastaların Tanıtıcı ve Tıbbi Özelliklerine İlişkin Veri Toplama Formu), kanser nüks korkusu (Kanser Nüks Korkusu Envanteri), karşılanmamış gereksinimleri (Kanserden Sağ Kalanların Karşılanmamış Gereksinimleri Ölçeği), başa çıkma tutumları (Başa Çıkma Tutumlarını Değerlendirme Ölçeği) ile değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemler ile korelasyon ve aracı değişken analizleri uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmaya katılan hastaların ortalama yaşı 45,9±13,9 yıl olarak bulunmuştur. Kadın hastalarda, sosyal güvencesi olmayanlarda ve bakmakla yükümlü olduğu kişi bulunmayanlarda kanser nüks korkusu düzeyleri anlamlı olarak daha yüksektir (p<0,05). Nüks konusundaki endişenin artması ve psikolojik destek alıyor olmak nüks korkusunu artırmaktadır (p<0,01). Başa çıkma tutumları arttıkça nüks korkusu azalmakta; karşılanmamış gereksinimler bu ilişkiye aracılık etmektedir. Özellikle psikolojik destek, ekonomik kaygılar ve ilişkiler boyutlarının nüks korkusu üzerinde anlamlı dolaylı etkileri bulunmuştur (β= -0,14; -0,09; -0,09 sırasıyla). Sonuç: Lenfomadan sağ kalan bireylerin nüks korkusu düzeylerinin cinsiyet, sosyal destek ve psikososyal faktörlerden etkilendiği belirlenmiştir. Başa çıkma tutumları arttıkça nüks korkusunun azaldığı; karşılanmamış gereksinimlerin ise bu ilişkide kısmi aracılık rolü oynadığı görülmüştür. Bu bulgular, lenfoma sağ kalan bireylerin psikososyal destek ihtiyaçlarına yönelik bütüncül bakım yaklaşımlarının önemini vurgulamaktadır.