Periferik kanda hipereozinofilisi olan çocukların değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA DR. SAMİ ULUS KADIN DOĞUM ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, PEDİATRİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEDİHA ÖZDAŞ
Danışman: Serap ÖZMEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve amaç: Pediatrik popülasyonda hafif eozinofili sık görülür ve genellikle klinik olarak önemsizdir. Orta ve ağır eozinofili ise daha az yaygındır ve araştırılmalıdır. Literatürde peditarik hipereozinofili (HE) etyolojisine yönelik araştırmalar sınırlıdır. Bu çalışmada periferik kan absolü eozinofil sayısı (AES)≥1500/microL olan çocuklarda demografik ve klinik özelliklerle laboratuvar incelemelerini değerlendirerek HE etiyolojisini belirlemek ve seyrini incelemek amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Retrospektif çalışmamızla SBÜ, Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Eğitim Araştırma Hastanesi'ne 01/01/2015-31/12/2020 tarihleri arasında elektronik kayıt sisteminden en az bir kez tam kan sayımında AES ≥1500/microL olan 18 yaş ve altı tüm çocuklar çalışmaya alındı. 'Hipereozinofili' (HE), en az dört hafta ve en fazla altı ay arayla kaydedilen en az iki kez AES ≥ 1500/microL olması ve/veya dokuda eozinofil saptanması olarak tanımlandı (1). Bu tanımlamayı uymayan ancak tek veya çoklu kez AES ≥1500/microL saptanan olgular 'HE tanımına uymayan' olarak ayrı bir grup şeklinde değerlendirildi. Hastalar demografik özellikleri, başvuru öyküleri, fizik muayene bulguları, eşlik eden hastalıklar, ilaçlar ve yapılan tetkikler oluşturulan standart bir forma kayıt edildi. Bulgular: Seksen üç olgu 'Hipereozinofili' ve 849 olgu ise 'HE tanımına uymayan' olarak saptandı. 'HE'li hastalar'ın 51'i (%61,4) erkek olup tanı yaşı ortalama±SD 38,2±51,1 ay, ortanca (minimum-maksimum) 7 (0,5-180) aydı. Olguların %83,1'inde başvuru yakınması (%33,3'i solunum, %27,5'si cilt, %23,4'ü gastrointestinal sistem, %13'ü diğer ve %2,8'i birden fazla sistem yakınması) bulundu. HE hastaların etiyolojilerinde en sık ikisi alerjik ve enfeksiyon hastalıklarıydı. Olguların nihai tanıları %13,3'ü 'Hipereozinofilik Sendrom' (HES), %38,6'sı 'Sekonder HE', %30,1'i 'Olası Sekonder' ve %18,1'i etiyolojiyi belirlemek için 'Yeterli Bilgi Yok' olarak sınıflandırıldı. HES hastalarının en sık görüleni 'Örtüşen (overlap) HES' olarak saptandı. Sekonder HE'nin en sık görülen nedeni %43,8 ile atopik dermatit olarak bulundu. Olası sekonder HE'nin en sık nedeni (%72) enfeksiyon hastalıklarıydı. Alerjik hastalığı olan ve olmayan HE'li hastaların klinik özelliklerinin karşılaştırılmasında cilt şikayetlerinin, alerjik olmayan hastalarda daha fazla olduğu görüldü (p=0.013). 'Hipereozinofili tanılı' hastaların hastalık süresi ortalama±SS 13.3±17.4 ay, takip süreleri ise 21.8±23 aydı. HE tanılı hastaların takibinde %60,2'sinin düzeldiği, %14,5'in düzelmediği, %13,3'ün exitus, %12'sinin takipsiz olduğu belirlendi. 'HE tanımına uymayan' hastaların %62,7'si erkek olup yaş ortalama±SD 36,4±51 ay, ortanca yaş 9 ay, yaş aralığı (min-maks); 0-214 aydı. 'HE tanımına uymayan' olguların %67,1'inde yakınmaların [En sık cilt (%35,1) ve solunum sistemi (%28,8) olduğu saptandı. HE tanımına uymayan olguların %31,4'ünün etiyolojisi bilinmiyordu. Bilinenlerden en sık tespit edilenler %29,3 enfeksiyon hastalıkları ve %19,2 alerjik hastalıklar olarak bulundu. HE tanımına uymayanların tanılarının nedenselliğe göre 'bilinen' (%26,9), 'muhtemel' (%40,1) ve 'bilinmeyen' (%33) olarak sınıflandırıldı. Bilinen nedenlerin en sık tespit edileni alerjik hastalıklar, muhtemel nedenlerin ise enfeksiyon hastalıklarıydı. Bilinen grubunda cilt şikayetleri ve alerji deri testi pozitifliği, muhtemel ve bilinmeyen gruplarından yüksek bulundu (sırasıyla, p=<0,001, p=<0,001). 'HE tanılı' ve 'Hipereozinofili tanımına uymayan' olguların ilk ve maksimum AES ortanca değerleri karşılaştırıldığında anlamlı fark bulundu (sırasıyla, 2000/microL ve 3090/microL 1800/microL ve 1870/microL) (p=0,004, p=<0,001). Sonuç: Pediatrik hastalarda hipereozinofili kriterlerini karşılayan hastaların belirlenmesi ve kapsamlı değerlendirilmesi gerekmektedir. Çalışmamızdaki veriler pediatrik popülasyonda hipereozinofilinin nadir olmadığını ve üzerinde yeterince durulmadığını göstermektedir. Ayrıca hipereozinofili tanı kriterlerini tam olarak karşılamayan hastalar için daha fazla çalışma yapılması gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: çocuk, eozinofili, hipereozinofilik sendrom, ilaç, parazitoz