Tiroid agenezili çocuk ve ergenlerde bilişsel fonksiyonlar, yürütücü işlevler ve eşlik eden psikiyatrik belirtilerin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR DR. BEHÇET UZ ÇOCUK HASTALIKLARI VE CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ÇOCUK VE ERGEN RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞBA GÜNAY POYRAZ
Danışman: Fatma Sibel DURAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, tiroid agenezisi tanısı ile izlenen çocuk ve ergenlerde bilişsel fonksiyonlar, yürütücü işlevler ve eşlik eden psikiyatrik belirtileri sağlıklı kontrollerle karşılaştırmak; ayrıca tiroid agenezili grupta bilişsel performansın dikkat, yürütücü işlevler, psikiyatrik belirtiler ve klinik değişkenlerle ilişkisini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Çalışma, kesitsel, tanımlayıcı-analitik olgu-kontrol araştırması olarak planlandı. Çalışmaya 6–16 yaş aralığında 37 tiroid agenezili çocuk ve ergen ile 40 sağlıklı kontrol dahil edildi. Katılımcılar sosyodemografik veri formu, WISC-R, Stroop Testi-TBAG Formu, YİYDDE, ÇDDÖ, Yıkıcı Davranım Bozuklukları için DSM-IV'e Dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği ve Barkley Çocuk Dikkat Anketi ile değerlendirildi. Psikiyatrik tanılar ÇDŞG-ŞY DSM-5 görüşmesi ve klinik değerlendirme ile araştırıldı. Tiroid agenezili grupta hastalığa ve tedavi sürecine ilişkin klinik veriler kaydedildi. Bulgular: Tiroid agenezili çocuk ve ergenlerin Total IQ, Sözel IQ ve Performans IQ puanları sağlıklı kontrollere göre anlamlı düzeyde düşük bulundu. Tiroid agenezili grupta yürütücü işlev güçlükleri, dikkat sorunları ve duygusal-davranışsal belirti düzeyleri sağlıklı kontrollere göre daha yüksek saptandı. Tiroid agenezili grupta olguların %62,2'sinde en az bir psikiyatrik tanı saptandı. En sık görülen psikiyatrik tanılar Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu ve anksiyete bozukluklarıydı. ÇDDÖ'de somatik yakınmalar dışındaki problem alanlarında tiroid agenezili grup sağlıklı kontrollere göre anlamlı düzeyde daha yüksek puan aldı. Bilişsel performans ile dikkat belirtileri ve yürütücü işlev sorunları arasında anlamlı ilişkiler saptandı. Anne eğitim düzeyi total IQ ve sözel IQ puanları için anlamlı bir yordayıcı olarak öne çıkarken, tedaviye başlanma zamanının modele anlamlı katkı sağlamadığı görüldü. Sonuç: Tiroid agenezili çocuk ve ergenlerde bilişsel performans, dikkat, yürütücü işlevler ve psikiyatrik belirtiler açısından belirgin etkilenme olduğu görülmüştür. Bulgular, tiroid agenezisinin yalnızca endokrinolojik açıdan değil, nörobilişsel ve psikiyatrik açıdan da izlem gerektirdiğini desteklemektedir. Anahtar Kelimeler: Bilişsel fonksiyonlar, çocuk ve ergen psikiyatrisi, konjenital hipotiroidi, psikiyatrik belirtiler, tiroid agenezisi, yürütücü işlevler