Yaş tip yaşa bağlı makula dejenerasyonunda kan ve oküler sıvılarda apelin düzeylerinin tespiti ve anti-vegf tedavinin anjiyogenez belirteçleri üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DUYGU AKPINAR
Danışman: Ali Hakan DURUKAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Amacımız, yaş tip yaşa bağlı makula dejenerasyonu (YBMD) olan ve olmayan hastalarda serum ve vitreusta anjiyogenez biyobelirteçlerinin (apelin, apelin reseptörü, vasküler endotelyal büyüme faktörü (VEGF-A), vasküler endotelyal büyüme faktörü reseptörü (VEGFR-2)/ Fetal karaciğer kinaz-1 (Flk-1) düzeylerini ve intravitreal anti-VEGF tedavisinin bu belirteçler üzerine olan etkisini incelemektir. Çalışmamızın YBMD tedavisinde kullanılabilecek yeni moleküllerin geliştirilmesi için öncü olacağını düşünmekteyiz. Gereç ve Yöntem: Klinik araştırmamız prospektif ve girişimsel olarak tasarlandı. Yaş tip YBMD tanısı alan ve daha önce hiç intravitreal anti-VEGF enjeksiyonu yapılmamış veya en son yapılan enjeksiyonun üzerinden 4 ay geçmiş olan (yıkama-wash out periyodu) submakuler hemoraji gelişmesi nedeniyle ameliyat endikasyonu koyduğumuz 19 hasta ile YBMD'si bulunmayan ancak retinal patoloji (makuler delik, epiretinal membran) ve/veya katarakt nedeniyle ameliyat endikasyonu koyduğumuz 17 kontrol hastası çalışmaya dahil edildi. Hastalardan tam kan, rutin biyokimya kanları ve ameliyathane ortamında vitreus sıvısı toplandı. Örnekler çalışma gününe kadar biyokimya laboratuvarında -80°C sıcaklıkta saklandı. Alınan kan ve vitreus örneklerinde anjiyogenez biyobelirteçleri (apelin, apelin reseptörü, VEGF-A, VEGFR-2/Flk1) ELISA yöntemi ile analiz edildi. Bulgular: Gruplar arasında yaş ve cinsiyet açısından anlamlı farklılık görülmedi (p=0.088, p=0.955). Hasta grubu ile kontrol grubu arasında serum apelin düzeyi açısından anlamlı fark tespit edilmedi (p=0.531), ancak hasta grubunun vitreus apelin düzeyi, kontrol grubundan anlamlı derecede yüksekti (p=0.03). Hasta grubu ile kontrol grubu arasında serum apelin reseptörü ve vitreus apelin reseptörü düzeyi açısından anlamlı fark görülmedi (p=0.271, p=0.802). Hasta grubundaki serum VEGF-A düzeyi, kontrol grubuna göre yüksek olarak bulundu, ancak aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı değildi (p=0.346). Hasta grubunun vitreus VEGF-A düzeyi, kontrol grubundan anlamlı şekilde yüksek bulundu (p=0.028). Hasta grubu ile kontrol grubu arasında serum VEGFR-2 düzeyi ve vitreus VEGFR-2 düzeyi açısından anlamlı fark görülmedi (p=0.639, p=0.452). Serum ve vitreusta apelin ve VEGF-A düzeyleri arasında korelasyon bulunamadı. Hasta grubunda intravitreal bevacizumab enjeksiyonu sonrası serum apelin ve VEGF-A düzeyi enjeksiyon öncesi düzeye göre anlamlı derecede düşük bulundu (p=0.041, p=0.017). Enjeksiyon öncesi ve sonrası serum apelin reseptör düzeyi ve VEGFR-2 düzeyi açısından anlamlı fark görülmedi (p=0,496, p=0,427). Sonuç: Yaş tip YBMD ve kontrol grubu arasında serum apelin ve VEGF-A düzeyleri açısından anlamlı farklılık olmayıp vitreus düzeyleri açısından anlamlı fark olması, sitokinlerin otokrin etkinliğini ve apelinin VEGF-A'nın yanı sıra anjiyogenezde rol alabileceğini düşündürmektedir. Çalışmamızda serum ve vitreusta apelin ve VEGF-A düzeyleri arasında korelasyon bulunmaması, apelinin VEGF'ten bağımsız hareket edebileceğini desteklemektedir. İntravitreal bevacizumab enjeksiyonu sonrası serum apelin ve VEGF-A'nın anlamlı derecede düşük bulunması intravitreal enjeksiyonun sistemik etkinliğini ve apelin ile VEGF-A'nın anti-VEGF tedaviden aynı şekilde etkilendiklerini göstermektedir. Çalışmamız yaş tip YBMD hastalarında vitreusta apelin düzeyine bakılan ilk çalışma olması nedeniyle ön plana çıkmaktadır. Daha geniş popülasyonla yapılacak çalışmalarla anjiyogenez biyobelirteçlerine bakılmasının YBMD tedavisinde yeni yaklaşımlara öncü olacağını düşünmekteyiz. Anahtar Kelimeler:Vitreus, Anjiyogenez, Apelin, Apelin reseptör, VEGF, Yaşa Bağlı Makula Dejenerasyonu