Oral isotretinoin kullanan ve kullanmayan akne vulgaris hastalarının güneşten korunma davranışlarının incelenmesi ve bunu etkileyen faktörlerin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL PROF. DR. CEMİL TAŞÇIOĞLU ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DERİ VE ZÜHREVİ HASTALIKLAR ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF HATIR TOK
Danışman: Ezgi AKTAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada, oral isotretinoin tedavisi alan ve almayan akne vulgaris (AV) hastalarında güneşten korunma davranışlarının değerlendirilmesi ve bu davranışları etkileyen demografik ve klinik faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Tek merkezli, prospektif olarak planlanan çalışmaya 24 Kasım 2025- 28 Mart 2026 tarihleri arasında Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi Deri ve Zührevi Hastalıkları Kliniği'ne başvuran, 12-30 yaş aralığında, klinik olarak AV tanısı alan ve çalışmaya katılmayı kabul eden 170 hasta ile dışlama kriterlerindeki özellikler bulunmayan 170 sağlıklı gönüllü dahil edilmiştir. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri ile Fitzpatrick deri tipi, açık hava etkinlikleri, güneş kremi kullanımı (sıklık, SPF (sun protection factor) ve öneri kaynağı) ve güneş yanığı öyküsü gibi değişkenler; akne hastalarında ise hastalık ve tedavi süresi gibi klinik özellikler kaydedildi. Tüm katılımcılara Güneşten Korunma Davranış Ölçeği (GKDÖ) uygulanarak puanları hesaplandı. Bulgular: Oral isotretinoin kullanan hastalarda GKDÖ puanlarının kullanmayanlara göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptandı (p< 0,001). Yüksek GKDÖ puanı; güneş kremi kullanımı, daha yüksek kullanım sıklığı ve SPF ≥50 tercihi ile anlamlı ilişkili bulundu (tümü için p< 0,001). Ayrıca, GKDÖ puanı ile günlük güneş kremi kullanım sayısı (r= 0,412; p< 0,001) ve ek cilt bakım ürünü kullanımı (r= 0,234; p= 0,001) arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler saptandı. Çoklu doğrusal regresyon analizinde, güneş kremi kullanım sıklığı (β= 0,656; p< 0,001) ve gelir düzeyi (β= 0,135; p= 0,024) GKDÖ puanını anlamlı düzeyde etkileyen başlıca değişkenler olarak bulundu. Sonuç: Bu çalışma, oral isotretinoin kullanan bireylerde güneşten korunma davranışlarının daha iyi olduğunu göstermektedir. Ayrıca bu davranışların yaş, gelir düzeyi ve akne süresi ile ilişkili olduğu belirlenmiştir. Bulgular, AV hastalarında güneşten korunma alışkanlıklarının geliştirilmesinde hasta eğitimi ve klinik yönlendirmenin önemini ortaya koymaktadır. Anahtar kelimeler: Akne vulgaris, Oral isotretinoin, Güneşten Korunma Davranış Ölçeği