Alt ekstremite dizilimine ait radyografik bulguların takibi ve değişim analizi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL KARTAL DR. LÜTFİ KIRDAR ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ORTOPEDİ VE TRAVMATALOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NAZIM CANBERK KILIÇ
Danışman: Mahmut Enes KAYAALP
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, gonartroz sürecinde alt ekstremite diziliminde meydana gelen yapısal değişimleri daha iyi anlayabilmek için, aynı bireylerde zaman içinde elde edilen radyografik parametrelerin sistematik olarak analiz edilmesidir. Özellikle varus dizilimi ile karakterize edilen alt ekstremite dizilim bozukluğu olgularında, alt ekstremite dizilimine ilişkin radyografik parametrelerin zaman içerisindeki değişimlerinin değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Ayrıca, bu parametrelerdeki değişimlerin gonartrozun radyolojik evreleriyle olan ilişkisi de incelenmiştir. Yöntem: Bu retrospektif çalışma, 2015–2024 yılları arasında İstanbul Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesi'nde gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya, en az 24 ay arayla uygun teknikle çekilmiş bacak uzunluk grafilerine sahip, 18 yaş ve üzeri, alt ekstremitede ortopedik cerrahi öyküsü bulunmayan 136 hasta (99 kadın, 37 erkek) dahil edilmiştir. Her hastanın sağ ve sol dizleri ayrı ayrı değerlendirilerek toplamda 272 alt ekstremite dizilim verisi analiz edilmiştir. Ölçülen radyografik parametreler arasında kalça-diz-ayak bileği (Hip-Knee-Ankle-HKA) açısı, mekanik aks deviasyonu yüzdesi (MAD%), lateral distal femoral açı (LDFA), medial proksimal tibial açı (MPTA), eklem çizgisi uyum açısı (joint line congruency angle-JLCA), femoral eklem hattı açısı (femoral joint line angle-FJLA) ve tibial eklem hattı açısı (tibial joint line angle-TJLA) yer almaktadır. Ayrıca, tüm hastaların gonartroz derecelendirmesi Kellgren-Lawrence (KL) evresi kullanılarak belirlenmiştir. Tüm ölçümler, dijital PACS sistemi üzerinden iki bağımsız gözlemci tarafından gerçekleştirilmiştir. İstatistiksel Yöntemler: Veriler SPSS 25.0 programı ile analiz edilmiştir. Zaman içindeki görülen değişimler paired t-testi veya Wilcoxon testi ile değerlendirilmiştir. KL evresi değişimi gibi kategorik değişkenlere göre grup karşılaştırmaları için bağımsız örneklemler t-testi ve Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. Parametreler arası ilişkiler Pearson veya Spearman korelasyon testleriyle analiz edilmiş, HKA değişimi ile ilişkili değişkenler çoklu regresyon modeli ile belirlenmiştir. Ölçüm hatasının üzerinde kabul edilebilecek anlamlı değişiklikler için Minimal tespit edilebilir değişiklik (Minimal Detectable Change-MDC) eşikleri hesaplanmış ve analizlerde referans alınmıştır. Gözlemciler arası ve gözlemci içi güvenilirlik, Intraclass Correlation Coefficient (ICC) yöntemi ile değerlendirilmiştir. Tüm analizlerde anlamlılık düzeyi p 0.05). Sonuç: Bu çalışma, alt ekstremite dizilimine ait radyolojik parametrelerde zaman içinde meydana gelen değişimlerin, deformite progresyonuna dair anlamlı morfolojik ve etiyolojik bilgiler sağladığını ortaya koymuştur. Buna göre HKA açısı artışındaki en güçlü etkenler sırasıyla JLCA ve LDFA'daki artış ve MPTA'daki azalmadır. KL erken evrelerinde seyreden gonartrozda bu etkinin sırası değişmezken, ilerleyen evrelerde JLCA, MPTA ve LDFA sırası izlenmiştir. Elde edilen veriler, aynı kişilerde varus dizilim bozukluğunun zaman içindeki ilerlemesini analiz etmede önemli bilgiler sağlamış ve bireyselleştirilmiş takip ile tedavi yaklaşımlarının planlanmasında yol gösterici olabilecek niteliktedir. Anahtar Kelimeler: Alt ekstremite dizilimi, Gonartroz, HKA açısı, Kellgren- Lawrence evresi, Mekanik aks, Radyografi