Epley manevrası sırasındaki nistagmus özelliklerinin manevra başarısını değerlendirmedeki rolü
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, KULAK, BURUN, BOĞAZ HASTALIKLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RUMEYSA NUR AKBAŞ
Danışman: Ercan KARABABA
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, Posterior Kanal Benign Paroksismal Pozisyonel Vertigo (PK-BPPV) tanılı hastalarda, Epley manevrasının dördüncü pozisyonu (P4) sırasında videonistagmografi (VNG) gözlüğü aracılığıyla kaydedilen nistagmus parametrelerinin, manevra başarısını öngörmedeki tanısal değerini ve klinik etkinliğini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Araştırma, prospektif ve analitik tipte gözlemsel bir çalışma olarak tasarlanmış ve dahil edilme kriterlerini karşılayan 90 gönüllü katılımcı (59 kadın, 31 erkek) ile tamamlanmıştır. Katılımcılara tanısal Dix-Hallpike testi (DH) uygulanmış ve PK-BPPV tanısı alanlara eş zamanlı Epley manevrası uygulanmıştır. Epley manevrası sırasında göz hareketleri VNG sistemi ile baş pozisyonları ise VORTEQ IMU sensörleri ile gerçek zamanlı izlenmiş ve yatak başı gözlemle tespiti güç olan düşük amplitüdlü nistagmuslar objektif olarak kaydedilmiştir. Ayrıca manevra etkinliği, Baş Dönmesi Engellilik Envanteri (BDEE) ve Sayısal Derecelendirme Ölçeği (SDÖ) ile subjektif olarak da değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmada katılımcıların %84'ünde (76 hasta) tek manevra ile iyileşme sağlanmıştır. Epley manevrasının P4 aşamasında nistagmus görülmemesi durumu, manevra başarısını sağ PK-BPPV için %97,6, sol PK-BPPV için ise %100 duyarlılıkla öngörmüştür. Bununla birlikte P4 aşamasında reverse nistagmus veya downbeat nistagmus izlenen tüm katılımcılarda (%100) ilk seans sonunda manevra başarısızlığı saptanmıştır. İstatistiksel analizler, P4'te nistagmusun anlık eliminasyonunun tam iyileşme olasılığını yaklaşık 66 kat artırdığını ortaya koymuştur. Ayrıca manevra sonrasında BDEE skorlarında (57'den 0'a) ve SDÖ (8'den 0'a) sonuçlarında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde azalma kaydedilmiştir (p<0,001). Sonuç: Çalışma, Epley manevrasının P4 aşamasındaki nistagmus yanıtlarının, manevra başarısını anlık olarak öngörmede belirleyici bir role sahip olduğunu kanıtlamıştır. Nistagmusun P4'te objektif olarak ortadan kalkması, hem terapötik başarının hem de yaşam kalitesindeki anlık restorasyonun en güçlü nesnel göstergesidir. Bu nedenle, P4 aşamasında nistagmus izlenen hastalarda kontrol randevusunu beklemeden aynı seansta manevranın tekrarlanması önerilmektedir. Bulgular nistagmus takibinin hem bir tanı aracı hem de tedavi sürecini anlık olarak doğrulayan yüksek prediktif değerli bir prognostik parametre olduğunu göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Benign paroksismal pozisyonel vertigo, Epley manevrası, pozisyonel nistagmus, pozisyonel evre 4