Tip 2 Diyabetes mellituslu hastalarda ürik asit / Non-HDL kolesterol oranının mikrovasküler komplikasyonlar ile ilişkisi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR TEPECİK SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HANDE ÇELİK

Danışman: İsmail DEMİR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Tip 2 diyabetes mellitus (T2DM), hem küresel hem de ulusal ölçekte hızla artan prevalansı ve ciddi mikro-makrovasküler sekelleri nedeniyle önemli bir halk sağlığı sorunudur. Diyabetik retinopati, nefropati ve nöropati erken tanı almadığında kalıcı morbiditeye yol açmaktadır. Ürik asit (UA) ve Non-HDL kolesterol (Non-HDL), diyabetik dislipideminin ve insülin direncinin biyokimyasal yansımaları olup endotel disfonksiyonu, inflamasyon ve aterojenite ile ilişkilidir. Bu çalışmanın amacı, rutin biyokimya parametrelerinden hesaplanabilen ürik asit/Non-HDL kolesterol oranının (UA/Non-HDL) T2DM'lilerde mikrovasküler komplikasyonlar ile ilişkisini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Kesitsel ve retrospektif tasarımlı bu çalışma, T2DM tanılı yetişkin hastaları kapsamaktadır. Hastaların demografik özellikleri, biyokimyasal parametreleri ve mikrovasküler komplikasyon durumları (retinopati, nefropati, nöropati) hastane bilgi yönetim sistemi kayıtlarından elde edilmiştir. UA/Non-HDL kolesterol oranı laboratuvar ölçümleri kullanılarak hesaplanmıştır. Komplikasyon varlığına göre gruplar karşılaştırılmış; korelasyon analizleri, tek ve çok değişkenli lojistik regresyon modelleri uygulanmıştır. Ek olarak oran için ROC eğrisi analizi yapılarak kestirim performansı değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmaya 695 hasta dahil edildi. Çalışma popülasyonunun yaş ortalaması 63,67 ± 11,61 yıl, ortalama takip süresi 5,61 ± 0,92 yıl olarak bulundu. Hastaların %68'i kadın olup en sık görülen komorbidite hipertansiyon (%37) saptandı. Hastaların 236'sında (%34) en az bir mikrovasküler komplikasyon saptanırken, 50'sinde (%7) birden fazla mikrovasküler komplikasyon birlikteliği vardı. Çalışma popülasyonunda mikrovasküler komplikasyon prevalansı anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Komplikasyon gelişen hastalarda UA ve Non-HDL kolesterol düzeyleri belirgin olarak yüksek olup, UA/Non-HDL kolesterol oranı da anlamlı derecede artmıştır. Oran ile komplikasyon varlığı arasında pozitif korelasyon saptanmıştır. Lojistik regresyon analizlerinde UA/Non-HDL kolesterol oranı, klasik risk faktörlerinden bağımsız şekilde mikrovasküler komplikasyonların anlamlı bir belirteci olarak bulunmuştur. ROC analizinde oran için kabul edilebilir düzeyde öngörü performansı elde edilmiştir. Sonuç: UA/Non-HDL kolesterol oranı, kolay hesaplanabilir, ucuz ve rutin klinik pratikte erişilebilir bir parametre olup T2DM hastalarında mikrovasküler komplikasyon riskinin erken öngörülmesinde değerli bir biyobelirteç olabilir. Klinik risk sınıflamasında yardımcı bir araç olarak kullanılma potansiyeline sahiptir.