İç hastalıkları servis ve polikliniğine başvuran hastalarda vitamin d eksikliğine parathormon yanıtının incelenmesi

BİRKAN ALAYCI

İç hastalıkları servis ve polikliniğine başvuran hastalarda vitamin d eksikliğine parathormon yanıtının incelenmesi

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BİRKAN ALAYCI

Danışman: Aslıhan ÇALIM

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Çalışmamızda D vitamini eksikliği ve yetersizliği olan erişkinlerde parathormon yanıtını değerlendirmeyi ve bununla ilişkili faktörleri değerlendirmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Sağlık Bilimleri Üniversitesi Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları polikliniğine başvuran veya iç hastalıkları servisinde yatan 18 yaş ve üzeri hastalarda, 25(OH) D vitamini eksikliği ve yetersizliği olan hastaların poliklinik ve servis takibini yapan hekimlerin veri tabanında kayıtlı notları ve laboratuvar verileri değerlendirmeye alınmıştır. 25(OH) D vitamini değeri ≤20 ng/ml olan hastalar çalışma kapsamına alındı. Dışlanma kriterleri; 18 yaş altında olanlar, bilinen hipoparatiroidi, hiperparatiroidi, kronik böbrek yetersizliği, kronik karaciğer hastalığı, malignite, magnezyum eksikliği tanıları bulunan hastalar; gebelik, veri tabanında laboratuvar değerleri eksik olan hastalar olarak belirlendi. Her hasta için yaş, cinsiyet, hastaların başvurusu sırasında eşzamanlı olarak kan biyokimyasında bakılan 25(OH) D vitamini, parathormon, kreatinin, albümin, kalsiyum, fosfor, magnezyum değerleri kaydedilmiştir. Parathormon düzeyi 15-65 pg/ml aralığındaki değerler normal, bu aralığın üzerinde olan seviyeler yüksek olarak sınıflandırıldı. 25(OH) D vitamini düzeylerine göre hastalar 10-20 ng/ml olanlar vitamin D yetersizliği, <10 ng/ml olanlar vitamin D eksikliği olarak ayrılarak bu 2 grupta 25(OH) D vitamini düzeyine göre parathormon yanıtı değerlendirilmiştir. Bulgular: 25(OH) D vitamini değeri ≤20 ng/ml olan 1351 hasta çalışma kapsamına alındı. %67,5'i (912) kadın, %32,5'i (439) erkek idi. Yaş ortalamaları 47,14±16,56 (min.18- max.101) saptandı. Çalışmamızda D vitamini eksikliğinde PTH yanıtını pozitif yönde etkileyen faktörler arasında yaş, kadın cinsiyet, serum kreatinin düzeyi, serum TSH düzeyi, saptanmıştır. Serum serbest T3, D vitamini, serum kalsiyum düzeylerinin ise PTH yanıtını negatif yönde etkilediği saptanmıştır. vii Tüm katılımcıların % 13,91'inde biyokimyasal olarak hiperparatiroidi saptandı. Çalışmamızda D vitamini eksikliği olan (D vitamini <10 ng/ml) hastaların % 77,3'ünün yüksek PTH düzeyine sahip olmadıklarını saptadık. D vitamini eksikliğinin derecesinin PTH yükselişi için saptanan kesim noktası olan 8,73 ng/ml değerinin %80 duyarlılık ve %40 seçicilikle PTH yükselmesini öngördüğü saptanmıştır. Sonuç: Tüm D vitamini yetersizliği ve eksikliği olan hastalarda yüksek parathormon değerleri bulunmamaktadır. Bu düşük 25(OH) D vitamini düzeyine uyum sağladıklarını ve parathormon düzeylerini artırmadan kalsiyum seviyelerini normal düzeyde tutabildiklerini gösterebilir. Çalışmamızın ışık tuttuğu sonuçlar doğrultusunda D vitamini eksikliği PTH yükselmesine tek başına sebep olmamakla birlikte, diğer etki eden faktörlerin standardizasyonu ve mekanizmalarının açıklanması için daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğu gözler önüne serilmektedir.