SBÜ İzmir DR. Behçet Uz Çocuk Hastalıkları ve Cerrahisi SUAM yanık merkezinde yatarak tedavi gören yanık hastalarının epidemiyolojik özelliklerinin ve tedavi sonuçlarının analizi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR TIP FAKÜLTESİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HÜNKAR ERDOĞAN
Danışman: Arzu ŞENCAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada hastanemiz yanık merkezinde 2015-2020 tarihleri arasında yatarak tedavi gören yanık hastalarının epidemiyolojik özelliklerinin ve klinik seyirlerinin ortaya konması amaçlanmıştır. Bunun yanı sıra bu özelliklerin uyruklar arasında karşılaştırılması yapılarak hem çocukları yanıklardan korumaya yönelik önleyici tedbirlerin alınması için bir temel oluşturmak, hem de ülkemiz yanık verilerine katkıda bulunmak hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Yanık servisimize 1 Ocak 2015-30 Eylül 2020 tarihleri arasında yatışı yapılan 1496 hastanın hastanemiz kayıtlarından elde edilen bilgileri retrospektif olarak analiz edildi. Hastaların verileri yaş, cinsiyet, yanma olayının meydana geldiği yer, mevsim ve ay, yanık meydana geldikten sonra kliniğimize başvuru süresi, yanık tutulum bölgeleri, toplam vücut yanık alanı (TVYA), yanık derecesi, yanık alanında enfeksiyon varlığı, yanık pansuman/yara örtüleri, cerrahi müdahale gerekliliği, hastanede yatış süresi, mortalite, ebeveynlerin eğitim durumu ve uyruklar açısından incelendi. Hastalar yaşlarına göre; 0-2, 3-6, 7-11 ve 12-18 yaş arası olmak üzere 4 gruba ayrıldı. Toplam vücut yanık alanına (TVYA) göre yanık hastaları; %0-10, %10-20 ve > %20 olacak şekilde 3 grupta incelendi. Yaş gruplarına göre; yanık nedeni, yanık derinliği, toplam vücut yanık alanı ilişkileri istatistiksel yöntemlerle analiz edildi. Yanık yaralanmasından sonraki ilk 7 gün içinde eksizyon ve greftleme yapılan olgular erken cerrahi uygulanan grup, yanık yaralanmasının 7. gününden sonra eksizyon ve greftleme yapılan olgular ise geç cerrahi uygulanan grup olarak kabul edildi. Yatışı süresince bakılan yara, kan, idrar ve kateter kültürlerinden birinde üreme olan hastalar enfekte kabul edildi. Yanık derecesi, TVYA, hastanede yatış süresi (HYS), enfeksiyon, cerrahi müdahale (erken/geç) mortalite parametrelerinin birbirleriyle ilişkileri analiz edildi. Hastalar Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olanlar ve Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmayan tüm yabancı uyruklu hastalar olmak üzere iki gruba ayrıldı. Grupların yanıklarıyla ilgili epidemiyolojik verileri ve klinik seyirleri istatistiksel olarak karşılaştırıldı. Bulgular: Toplam 1496 olgunun %59,8'i erkek, ortalama yaşı 40,38 ay idi. En sık görülen yaş aralığı 0-2 yaş, en az görülen yaş aralığı ise 12-18 yaş idi. Olguların %64,8'inin yanığın meydana geldikten sonraki ilk 8 saatte başvurduğu saptandı. Başvuruların %50,5'i İzmir ve ilçelerinden, %49,5'i çevre şehirlerden, %21,9'u kırsaldan, %78,1'i ise şehir merkezlerinden idi. Tüm yaş gruplarında en sık yanık oluş yerinin ev içi olduğu saptandı. Yanıkların %85,5'i haşlanma yanıkları, %95,1'i II. derece yanıklardı. 0-2 yaş grubunda en sık yanık bölgesi üst ekstremite ve gövde, 3-6 yaş grubunda alt ekstremite ve gövde, 7-11 yaş grubunda alt ekstremite ve üst ekstremite, 13-18 yaş grubunda ise üst ekstremite ve alt ekstremite idi. TVYA hastaların %64,7'sinde %0-10 aralığında, %25,5'inde %10-20 aralığında, %9,8'inde ise %20 ve üzerinde idi. Tüm TVYA grupları en sık 0-2 yaş aralığında görüldü. II. derece yanıkların %88,7'si haşlanma, III. derece yanıkların %62,7'si alev, IV. derece yanıkların tamamı alev yanığıydı. Yaş gruplarına göre bakıldığında haşlanma ve temas yanığı en sık 0-2 yaş aralığında, alev yanığı en sık 7-11 yaş aralığında elektrik yanığı ise 12-18 yaş aralığında görüldü. Yara kültürlerinde üreme en sık II. derece yanıklarda saptandı. Yara kültürleri pozitif olan toplam 223 yanık olgusunun %89,7'si II. derece, %9,4'ü III. derece yanığı olan olgulardı. TVYA %0-10 arası olanların %11,2' sinde, %10-20 arası yanığı olanların %19,2'sinde, %20'den daha büyük yanığı olan olgularınsa %28,6'sında yara yeri enfeksiyonu tespit edildi. Tüm hastalarda cerrahi müdahale oranı %19, erken cerrahi oranı %2,5, debridman oranı %18,8, erken debridman oranı %2,4, greftleme oranı %17,6, erken greftleme oranı ise %1,4 saptandı. Olguların hastanede yatış süreleri ortalama 14,46.±12,17 gündü. Cerrahi girişim uygulananlarda yatış süresi cerrahi uygulanmayanlara kıyasla anlamlı daha uzundu (p 0,05). Cerrahi girişim yapılan hastaların TVYA yapılmayanlara kıyasla daha fazla bulundu (p 0,05). Cerrahi girişim yapılanlardaki enfeksiyon oranı, yapılmayanlara kıyasla anlamlı olarak daha yüksekti (p 0,05). Mortalite görülen ve taburcu olan hastaların hastanede yatış süreleri açısından arada anlamlı fark olmadığı saptandı (p>0,05). Mortalite görülen hastaların TVYA taburcu olanlardan anlamlı daha yüksekti (p 0,05). En sık yara yeri enfeksiyonu etkeni Pseudomonas aeruginosa idi. Haşlanma yanıklarında mortalite haşlanma dışı nedenlere bağlı görülen yanıklara kıyasla anlamlı daha düşük (p 0,05). Sonuç: Çocukluk çağında önemli bir morbidite ve mortalite sebebi olan yanık travması, ebeveyn öğrenim düzeylerinden bağımsız olarak en sık 0-2 yaş aralığında görülmektedir. Bu yüzden ailelere ve çocukların bakımından sorumlu kişilere yanık konusunda eğitim verilmesi büyük önem arz etmektedir. Yanık oluşumunu önlemeye yönelik toplumsal farkındalık oluşturmak amacıyla, tüm yayın organları aracılığıyla bilgilendirme yapılmalıdır. Yanık hastasının nakli sırasında görev alan tüm sağlık personelinin bilgileri belli aralıklarla güncellenmelidir. Epidemiyolojik ve klinik çalışmalar, çocukluk çağı yanıklarında risk faktörlerini belirlemede ve önleyici tedbirlerin alınmasında yol gösterici olduğundan, konuyla ilgili farklı merkezlerden yapılacak çalışmalar faydalı olacaktır.