18-65 yaş arası bireylerde sağlık okuryazarlığının aşı karşıtlığı üzerindeki etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY DR. SADİ KONUK SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA MERCAN
Danışman: Özlem POLAT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmanın amacı aile hekimliği polikliniğine başvuran yetişkin bireylerde sağlık okuryazarlığının aşı karşıtlığı üzerine olan etkisi ile sağlık okuryazarlığı (SOY) ve aşı karşıtlığını etkileyen sebepleri ortaya koymaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız 05.09.2023-05.01.2024 tarihleri arasındaki 4 aylık zaman diliminde Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Bakırköy Dr. Sadi Konuk Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi'nde gerçekleştirilmiştir. Hastanenin aile hekimliği polikliniğine başvuran, 18-65 yaş aralığında olan, okuma-yazma bilen ve çalışmayı kabul eden bireyler ile yapılmıştır. Çalışmada 239 bireye ulaşmak amaçlanmış ve 282 kişi ile çalışma tamamlanmıştır. Araştırmamız kesitsel, tek merkezli, prospektif bir anket çalışmasıdır. Katılımcılara, Aşı Karşıtlığı Ölçeği'nin kısa formunu ve Türkiye Sağlık Okuryazarlığı-32 Ölçeği (TSOY-32) içeren anket formu kullanarak çalışmamız için gerekli veriler elde edilmiştir. Bütün veriler bilgisayarın SPSS (statistical package for social sciences) for Windows 22 programına girilerek analizi yapılmıştır. Değerlerin anlamlı olup olmaması yorumlanırken 0.05 anlamlılık düzeyi referans alınmıştır. Bulgular: Çalışma örnekleminin katılımcıların 146'sı (%48,23) kadın, 136'sı (%51,77) erkek cinsiyetinde olmakla beraber yaş ortalamasının 40,32±13,91 olduğu görülmüştür. Çalışmamıza katılan bireylerin aşı karşıtlığı ölçeğinden aldıkları gene puan ortalaması 30,84±9,65 olduğu görülmüştür. TSOY-32'den aldıkları puanların ortalaması ise 32,89±9,44 olarak bulunmuştur. Çalışmamıza katılan bireylerin %17,7'si (n=50) yetersiz, %39'u (n=110) sorunlu-sınırlı, %31,5'i (n=89) yeterli, %11,7'si (n=33) mükemmel SOY'a sahiptir. Çalışmamızda SOY ile eğitim durumu, yaş, cinsiyet, kronik hastalık, medeni durum, çalışma durumu, aylık gelir ve sigara içme durumu arasındaki ilişki istatistiksel açıdan anlamlı bulunmuştur. Aşı karşıtlığı genel puanı ile yetişkin çağda aşı yaptırma, kronik hastalık, medeni durum ve eğitim düzeyi arasındaki ilişki istatistiksel açıdan anlamlı bulunmuştur. TSOY-32 ve aşı karşıtlığı ölçeklerinin genel puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunamamıştır. Ancak bazı alt ölçekler arasında ilişki bulunmuştur. Çalışmamızda erişkin aşılama yaptırmış katılımcıların aşı yaptırma kararında %48,3 (n=125) oranında aile hekimi, %29 (n=29) oranında diğer branş hekimlerinin etkili olduğu görülmüştür Sonuç: Bilgiye ulaşmanın kolay olduğu kadar bilgi kirliliğinin de oldukça fazla olduğu çağımızda özelikle aşılarla ilgili doğru bilgilerin bireylere ulaştırılması, SOY'un nitelikli bir biçimde artırılması ve aşı karşıtlığının düşürülmesi açısından önemlidir. Çalışmamıza katılan bireylerin aşı yaptırma kararında hekimlerin yönlendirmesi yüksek oranda etkili olduğu görülmüştür. SOY'un nitelikli olarak artıp, aşı karşıtlığının artmasında hekimlere önemli görevler düşmektedir. Anahtar Kelimeler: Aşı Karşıtlığı, Sağlık Okuryazarlığı, Eğitim