Farklı klonlara ait karbapenem dirençli acinetobacter baumannii suşlarında kolistin ile meropenem, sulbaktam, minosiklin, disodyum fosfomisin ve vankomisin kombinasyonlarında sinerjik etki olup olmadığının dama tahtası yöntemiyle araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHMET SERTÇELİK
Danışman: Esragül AKINCI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç Asinetobakter suşlarının birçok antibiyotiğe dirençli olması ve geçmişte ilk seçenek tedavi olan karbapenemlere yüksek oranda direnç geliştirmesi nedeniyle artık tedavide kolistin ön plana geçmiştir. Bununla birlikte, kolistine direnç geliştirme potansiyeli ve yüksek dozda toksisite endişesi sonucu günümüzde genellikle kolistin içeren kombinasyon tedavileri tercih edilmektedir. Sulbaktam ve meropenem gibi antibiyotikleri içeren kombinasyonların yanında yeni tedavi kombinasyonları üzerinde de çalışmalar devam etmektedir. Asinetobakterlerin doğal dirençli olduğu fosfomisin ve vankomisin içeren kombinasyonlar ve son yıllarda gündeme gelen minosiklin içeren kombinasyonlar üzerinde çalışılan konulardır. Bu çalışmada güncel veriler ışığında kolistin ile meropenem, sulbaktam, fosfomisin, vankomisin ve minosiklin kombinasyonlarının sinerjik etkisinin olup olmadığının araştırılması, ülkemizde bulunmayan minosikline duyarlılığının saptanması ve antibiyotik kombinasyonlarındaki sinerjinin klonaliteyle ilişkili olup olmadığının gösterilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem Bu çalışmada kullanılan suşlar, Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde 2012-2013 yılları arasında karma yoğun bakım ünitesinde yatan hastalardan alınan örneklerden izole edilen ve klon analizi yapılan Acinetobacter baumannii suşları arasından seçilmiştir. Bu amaçla 124 adet karbapenem dirençli Acinetobacter baumannii izolatı (23 antibiyotip, 7 klon) arasından seçim yapılmış olup, suşlar seçilirken tüm antibiyotip ve klonlardan suş bulunması ve mümkün olabildiğince klinik örneklerden izole edilen suşların dahil edilmesi hedeflenmiştir. Bu şekilde farklı klon ve antibiyotiplerden 23 izolat çalışmaya alınmıştır. Kolistin ile meropenem, sulbaktam, vankomisin, fosfomisin ve minosiklin kombinasyonları için 96 kuyucuklu mikroplaklara antibiyotik dağıtımı yapılmış ve daha sonra hazırlanan inokulum eklenmiştir. 35°C'de 16-20 saat inkübe edildikten sonra MİK değerleri ve üremenin olmadığı kuyucuklar kaydedilmiştir. Kolistin ve kombinasyondaki diğer antibiyotiğin FİK değerleri toplanarak FİK indeksi (FİKİ) hesaplanmıştır. FİKİ≤0,5 sinejizm, 0,5 4 antagonizm şeklinde yorumlanmıştır. İstatistiksel analizde dağılımlar sayı ve yüzde ile, MİK50 ve MİK90 yüzdelikler hesabıyla ve kateogorik değişkenlerin karşılaştırılması Fischer'in kesin testi ve Yates'in süreklilik düzeltmesi ile yapılmıştır. p<0,05 olması istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular Çalışmadaki 23 suşun çoğu (%52,2) A klonuna aitti. İki suşun ise klonu saptanamadı. Suşların %56,5'i rektal sürüntü kültüründen, diğer suşlar trakeal aspirat, kan, yara ve balgamdan izole edildi. Kolistin-sulbaktam kombinasyonunda sinerji görülmezken, meropenem ve fosfomisinle bir (%4,3), minosiklinle iki (%8,6) ve vankomisinle dört (%17,4) suşta sinerji görüldü. Aditif ve sinerjik etki kolistin-meropenem kombinasyonunda 16 (%69,5), kolistin-sulbaktam kombinasyonunda 8 (%34,8), kolistin-fosfomisin kombinasyonunda 11 (%47,8), kolistin-vankomisin kombinasyonunda 19 (%82,6), kolistin-minosiklin kombinasyonunda 12 (%52,1) suşta tespit edildi. Klonlar ile suşların izole edildiği örneklerin dağılımı incelendiğinde istatistiksel olarak anlamlı fark görülmedi (p=0,68). Sinerjik veya aditif etki ile klonalite arasındaki ilişkiye bakıldığında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı. Suşların izole edildiği örnekler açısından sinerjik ve aditif etkileşimler karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu. Kombinasyonlar arasında sadece kolistin-vankomisin kombinasyonun sinerjik veya aditif etkileşim oranı anlamlı olarak yüksekti. (p=0,002). Minosiklin için MİK50 1 µg/ml, MİK90 4 µg/ml bulundu. CLSI 2017'ye göre tüm suşlar minosikline duyarlıydı. Sonuç İncelenen kombinasyonların hiçbirinde antagonizm olmaması, sinerjik veya aditif etkileşimlerin tespit edilmesi bu kombinasyonların klinik pratikte uygulanabilir olduğunu düşündürmektedir. Bu çalışmada dikkat çekici olarak kolistin-vankomisin kombinasyonunda sinerjik etkinin yüksek bulunması bu konu üzerinde daha fazla araştırma yapılması gerektiğini ortaya koymaktadır. Diğer taraftan bu çalışma, ülkemizde henüz klinik uygulamalarda kullanımı olmayan, kolistin ile sinerjik ve aditif etkileşim gösteren fosfomisin ve minosiklin çalışmaları için öncü bir nitelik taşımaktadır. Çalışmada klonal farklılığının sinerji çalışmalarında önemli olmayabileceğinin gösterilmesi de bundan sonraki araştırmalara ışık tutacak bir veri olarak değerlendirilmektedir.