COVİD-19 hastalarında serum endokan ve makrofaj aktivasyon sendromu ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET ALPTEKİN ACAR
Danışman: Yücel ARMAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Endokan; vasküler endotel hücreleri, böbrek distal tübülleri döşeyen epitelyum hücreleri, bronş ve akciğer submukozal bezlerinden üretilen endotelyal hasarla ilgili olduğu düşünülen bir moleküldür. İnflamatuvar hastalıklarda rol oynadığı gösterilmiştir. Bu çalışmamızda COVID-19'da makrofaj aktivasyon sendromu ile serum endokan ilişkisini inceledik. Gereç Yöntem: COVID-19 tanısı almış 90 hasta çalışmaya dahil edildi. Katılımcılardan serum endokan düzeyini ölçmek amacıyla örnek alındı. Endokan örnekleri ELİSA (Enzynme-linked immunosorbent assay) yöntemi ile çalıştırıldı. Çalışma kriterlerine uygun olan hastalar cHIS skorlaması yapılarak puanlarına göre hasta ve kontrol grubu olarak ayrıldı. Katılımcıların yaş, boy, kilo, kronik hastalık ve kullandıkları ilaç bilgileri sorgulandı; fizik muayeneleri yapıldı ve sistemden bazı laboratuvar parametreleri tarandı. Hastaların yatış süreleri ve sonlanım durumu (taburcu/yoğun bakım/eks) not edildi. Gruplar arasında karşılaştırma yapıldı. Bulgular: cHIS skoru ≥ 2 (Grup 1) ve cHIS skoru <2 (Grup 2) olmak üzere iki gruba ayrılan hastaların, gruplar arası serum endokan seviyesi arasında bir farklılık saptanmadı. Grup 1'de lenfosit (p:0.007) grup 2'ye göre anlamlı düşük bulunmuştur. Grup 1'de ferritin (p<0.001), CRP (p<0.001) IL-6 (p:0.001), D-Dimer (p<0.001), Nötrofil/Lenfosit oranı (p<0.001), LDH (p<0.001),glukoz (p:0.008) grup 2'ye göre yüksek saptandı. Grup 1'de saturasyon (SO2) (p<0.001) grup 2'ye göre düşük saptanmıştır. Hastaların yatış süresi ile nötrofil/lenfosit oranı (p<0.001 r:0.464), D-dimer (p:0.014 r:0.277), LDH (p:0.001 r:0.364), AST (p:0.005 r:0.312) arasında anlamlı korelasyon olduğu gözlenmiştir Sonuç: COVID-19'da makrofaj aktivasyon sendromu gibi seyreden durumla serum endokan ilişkisinin araştırıldığı bu çalışmada hastaların serum endokan düzeyi açısından farklılık saptanmadı. Hastalara uygulanan kortikosteroid tedavisi ve glukoz yüksekliğine bağlı oluşabilecek hiperinsülinemik durum, endokan seviyesini azaltan mekanizmalar da rol oynayabilir. Ayrıca endokan düzeylerinin inflamasyon derecesi fazla olan hastalarda yükselmemesi, COVID-19' da verilen kortikosteroid tedavinin endotelyal disfonksiyon üzerine olan olumlu etkilerinden olabilir. Endokan düzeyini etkileyen birden fazla mekanizmanın olduğu açıktır. Endokan düzeyinin ne anlama geldiğini daha iyi anlayabilmek için tüm faktörlerin birlikte ele alındığı uzun süreli takip çalışmalarına ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: COVID-19, makrofaj aktivasyon sendromu, sitokin fırtınası, hiperinflamatuvar sendrom, endokan