Elli yaş ve üzeri hastalarda magnezyum sülfat ve fentanilin endotrakeal entübasyona refleks yanıtın önlenmesindeki rolü
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMA NUR GİZEM ÖZDEMİR
Danışman: Nadide Aysun POSTACI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada, 50 yaş ve üzeri hastalarda endotrakeal entübasyona bağlı hemodinamik ve nörofizyolojik yanıtın fentanil, magnezyum sülfat ve fentanil+magnezyum sülfat kombinasyonu ile nasıl değiştiğinin karşılaştırılması amaçlandı. Gereç ve Yöntem: SBÜ Ankara Bilkent Şehir Hastanesi'nde tek merkezli, prospektif, randomize bir çalışma olarak yürütüldü. Elektif şartlarda cerrahi planlanan, ASA(American Society of Anesthesiologists) I–III genel anestezi altında tek lümenli tüple entübe edilecek 50 yaş ve üzeri hastalar kapalı zarf yöntemi ile üç gruba randomize edildi: M grubu (30 mg/kg Mg Sülfat, n=25), F grubu (2 mcg/kg fentanil, n=25) ve X grubu (2 mcg/kg fentanil + 30 mg/kg Mg Sülfat ,n=26). X ve M grubuna indüksiyondan 10 dakika önce 100 ml izotonik içinde magnezyum sülfat infüzyonu; F grubu 100 ml izotonik infüzyonu uygulandı. F ve X grubuna indüksiyonda 2 mcg/kg fentanil, M grubuna serum fizyolojik uygulandı. İndüksiyon tüm hastalarda standardize edildi. 1 mg midazolam,20 mg lidokain, 1.5 mg/kg propofol verildi. Bispektral indeks (BIS) 60 olduğunda dörtlü uyarı (TOF) cihazı kalibre edildi ve 0,6 mg/kg rokuronyum verildi ve TOF oranı (TOF-R) 0 olduğunda entübasyon gerçekleştirildi. TOF-R 0 olma süresi saniye cinsinden kaydedildi. Ortalama arter basıncı (OAB), kalp hızı (KH) ve BIS başta olmak üzere minimum alveolar konsantrasyon (MAK), spektral uç frekansı (SEF), supresyon süresi (ST) ve inhalasyon ajan değerleri belirlenen zaman noktalarında kaydedildi. TOF count 1 ve 2'ye ulaşma süreleri, laringoskopi süresi ve postoperatif deliryum hemşirelik deliryum tarama ölçeği (Nu-DESC) ile değerlendirildi. Elde edilen veriler uygun istatistiksel yöntemlerle analiz edildi, OAB ve KH'nin zamana bağlı değişimleri genelleştirilmiş lineer model (GLM) ile incelendi ve p 0.05). Entübasyon sonrası ve izleyen dakikalarda magnezyum sülfat grubunda OAB değerleri fentanil ve kombinasyon grubuna göre daha yüksek seyretti(p 0.05). Kalp hızı açısından gruplar arasında yalnızca indüksiyon sonrası dönemde anlamlı fark izlendi ve bu fark magnezyum sülfat grubundaki daha yüksek KH değerlerinden kaynaklandı(p=0.003). Entübasyon sonrası 5. ve 15. dakikada BIS değerleri fentanil+magnezyum sülfat grubundaki hastalarda magnezyum sülfat grubuna göre daha yüksek bulundu(5.dk p=0.048, 15.dk p=0.025). Nöromüsküler monitörizasyonda TOF-R 0 olma süreleri gruplar arasında benzer bulunurken, TOF count 1 ve 2'ye ulaşma süreleri fentanil+magnezyum sülfat grubunda fentanil grubuna göre anlamlı derecede daha uzundu (TOFC 1 p=0.009; TOFC 2 p=0.032). Sonuç: Elli yaş ve üzeri hastalarda fentanil içeren protokoller, endotrakeal entübasyona bağlı hemodinamik yanıtın kontrolünde magnezyum sülfata kıyasla daha tutarlı görünmektedir. Magnezyum sülfatın tek başına kullanımı bu protokolde hemodinamik yanıtı yeterince baskılamamış; fentanil+magnezyum sülfat kombinasyonu ise OAB ve KH kontrolünde fentanile üstünlük göstermeksizin nöromüsküler blok süresini uzatmıştır. Anahtar Kelimeler: Endotrakeal entübasyon, Hemodinamik yanıt, Fentanil, Magnezyum sülfat, Nöromüsküler monitörizasyon