Sosyal anksiyete bozukluğu tanılı ergenlerle sağlıklı kontrollerin Wisconsin kart eşleme testi kullanılarak yürütücü işlevler açısından karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELİN AYŞE İPEK BAŞ
Danışman: Özalp EKİNCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Anksiyete bozukluklarında yürütücü işlevlerin araştırıldığı nispeten az sayıda çalışma vardır. Özellikle sosyal anksiyete bozukluğunda (SAB) yürütücü işlevler üzerine yapılmış çalışmalarda karışık bulgular bildirilmiştir. Bu çalışmanın amacı Wisconsin Kart Eşleme Testi (WKET) kullanılarak sosyal anksiyete bozukluğu tanısı olan ergenlerle sağlıklı kontrollerin yürütücü işlevlerinin karşılaştırılmasıdır. Yöntem: Bu çalışmaya DSM-V'e göre SAB tanısı alan 36 hasta ve yaş ve cinsiyete göre eşleştirilmiş 35 sağlıklı kontrol alındı. Katılımcılara Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi-Şimdi ve Yaşam Boyu Versiyonu (ÇDŞG-ŞY) görüşmesine ek olarak Wechsler Çocuklar İçin Zeka Ölçeği-Gözden Geçirilmiş Formu (WISC-R), Çocuklar için Depresyon Ölçeği (ÇDÖ), Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri (DSKE), Liebowitz Sosyal Kaygı Ölçeği (LSKÖ) ve Çocuklar İçin Genel Amaçlı Sağlıkla İlgili Yaşam Kalitesi Ölçeği (Kid-KINDL)-Ebeveyn Formu uygulandı. Tüm katılımcılara WKET standart versiyonu uygulandı. Bulgular: Olguların %75'i kız, %25'i erkekti. Yaş ortalaması 15.6 idi. Hasta grup ile kontrol grubu arasında yaş, cinsiyet, eğitim seviyesi ve ailenin gelir düzeyi açısından anlamlı fark bulunmadı (p˃0.05). Hasta grupta WKET toplam cevap ve yanlış sayısı, perseveratif tepki sayısı, perseveratif olan ve olmayan hata sayısı ve yüzdesi ve kurulumu sürdürmede başarısızlık puanı kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksekti. Tamamlanan kategori sayısı ve kavramsal düzey tepki sayısı hasta grupta daha anlamlı düzeyde düşüktü. Hastalık şiddeti yüksek olanların test performansları daha kötüydü. Perseveratif olmayan hata sayısı, LSKÖ'nün kaçınma skoru ile pozitif bağıntılı bulundu. Komorbid depresyon, internet bağımlılığı ve diğer anksiyete bozuklukları olan hastalar, WKET performansında anlamlı bir fark göstermedi. CDÖ, Kid-KINDL, DSKE ile WKET performansı arasında anlamlı bir korelasyon saptanmadı. Sonuç: Bildiğimiz kadarıyla bu çalışma sosyal anksiyete bozukluğu tanılı ergenlerin WKET kullanılarak yürütücü işlevlerinin değerlendirildiği az sayıdaki çalışmadan biridir. SAB'li erişkinlerde yapılan önceki çalışmaların çoğuna paralel olarak, SAB'li ergenlerin yürütücü işlevlerinin sağlıklı kontrollere kıyasla bozulmuş olduğunu bulduk. SAB'li ergenler arasındaki yürütücü işlevlerin spesifik özelliklerini ve bağıntılarını tanımlamak için büyük örneklemli ileri çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: Sosyal anksiyete bozukluğu, Wisconsin Kart Eşleme Testi, yürütücü işlevler