Kronik hipersensitivite pnömonisi (KHP) ve idiyopatik pulmoner fibrozis (İPF) hastalarında GAP, İLD-GAP ve CPI modellerinin karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL YEDİKULE GÖĞÜS HASTALIKLARI VE GÖĞÜS CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURCU BABAOĞLU ELKHATROUSHI
Danışman: Mustafa ÇÖRTÜK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmamızda İdiopatik Pulmoner Fibrozis (İPF), fibrotik ve nonfibrotik Kronik Hipersensitivite Pnömonisi (KHP) tanılı hastalarda GAP, modifiye GAP (İLD-GAP) ve Komposid fizyolojik index (CPI) modellerini karşılaştırarak hangi skorlama sisteminin mortaliteyi öngörmede başarılı olduğunu ve hangi modelin prognostik geçerliliğinin daha fazla olduğunu belirlemeyi hedefledik. Yöntem: Çalışma retrospektif çalışma olarak dizayn edildi. Ekim 2011- Ekim 2021 tarihleri arasında multidsipliner konsey kararı ile Kronik HP (Fibrotik/nonfibrotik) ve İPF tanısı almış olan 18 yaş üzeri hastalar çalışmaya dahil edildi. Hasta verilerine hastanemiz otomasyon sisteminden ulaşıldı. Hastaların klinik, laboratuvar bulguları, radyolojik görüntüleri ve yapılmışsa bronkoskopi, BAL sonuçları ve histopatolojik bulguları incelendi. Çalışma grubu İPF tanısı almış 45, nonfibrotik HP tanısı almış 72, fibrotik HP tanısı almış 26 hasta olmak üzere toplam 143 hastadan oluşturuldu. İPF, fibrotik HP ve nonfibrotik HP hasta gruplarında her hasta için GAP indeksi yaş, cinsiyet, FVC ve DLCO değerlerine göre; İLD-GAP indeksi yaş, cinsiyet, FVC, DLCO verilerine ve interstisyel akciğer hastalığı (İAH) subgrubuna göre; CPI ise = 91 – (%0,65 × DLCO)– (%0,53 × FVC %) + (%0,34 × FEV1) formülü kullanılarak hesaplandı. Verilerin analizi SPSS programı kullanılarak gerçekleştirildi. Bulgular: İPF grubunu oluşturan hastaların yaş ortalaması 65,04±7,31 yıl, non fibrotik HP grubunu oluşturan hastaların yaş ortalaması 58,47±13,27 yıl, fibrotik HP grubunu oluşturanların yaş ortalaması ise 60,12±10,63 yıldı. IPF hastalarının yaş ortalaması fibrotik ve non-fibrotik HP hastalarından istatistiksel olarak anlamlı yüksekti. İPF grubunun 35'i (%77,8) erkek, 10'u (%22,2) kadın, non fibrotik hasta grubunun 36'sı (%50) erkek, 36'sı (%50) kadın, fibrotik HP grubunun ise 20 si (%76,9) erkek, 6'sı (%23,1) kadın idi. Fibrotik HP ve İPF hastalarında erkek oranı non-fibrotik HP hastalarına göre istatistiksel olarak anlamlı yüksekti (p=0,003). Hastaların tanı anındaki semptomları değerlendirildiğinde Öksürük, nefes darlığı, çarpıntı, halsizlik, göğüs ağrısı semptomlar her üç grupta benzerdi. Balgam çıkarma şikayeti ise İPF grubunda 5 (%11,1), fibrotik HP grubunda 3(%11,5) ve nonfibrotik HP grubunda 1(%1,4) hastada mevcut olup IPF ve fibrotik HP grubunda istatistiksel olarak anlamlı daha fazla bulundu. (p=0,033) Gruplar arasında eşlik eden komorbid hastalıklar açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı, Tanı anındaki FEV1, FVC, FEV1/FVC, DLCO ve 6 dakika yürüme testleri açısından hasta grupları arasında istatiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı. Kadınların erkeklere göre daha yüksek (p=0,013), iskemik kalp hastalığı olmayanların olanlara göre daha yüksek (p=0,001) ve GAP evresi I olan hastaların diğer hastalardan daha yüksek medyan sağkalım sürelerine sahip oldukları saptandı. CPI'da meydana gelen 1 birimlik artışın 1,058 kat risk faktörü olduğu (p=0,002) tespit edildi. IPF Grubunda GAP (p=0,026; AUC=0,676), ILD-GAP (p=0,026; AUC=0,767) ve CPI (p=0,004; AUC=0,726)'ın mortaliteyi ayrıştırdığı ve ROC eğrilerinin anlamlı olduğu tespit edildi. ROC eğrileri karşılaştırıldığında modeller arasında istatistiksel anlamlı farklılık saptanmadı. Nonfibrotik HP grubunda sadece CPI (p=0,014; AUC=0,666) skorunun ayrıştırıcı olduğu sonucuna ulaşıldı. Fibrotik HP grubunda GAP (p=0,006; AUC=0,757) ve ILD-GAP (p=0,006; AUC=0,757) değerlerinin mortaliteyi ayrıştırıcı olduğu, modeller arasında anlamlı farklılık olmadığı sonucuna ulaşıldı. Sonuç: Yapılan çalışma sonucunda erkek cinsiyet, IKH ve düşük GAP evresinin mortalite ile ilşkili olduğu, Fibrotik HP'de GAP ve İLD-GAP'in prognozu öngörmede faydalı olduğu, nonfibrotik HP'de CPI kullanılabileceği, IPF'de ise GAP, İLD-GAP ve CPI modellerinin kullanılabileceği saptandı ve modeller arasında anlamlı farklılık olmadığı saptandı. Anahtar kelimeler: İPF, Fibrotik HP, Nonfibrotik HP, GAP, ILD-GAP, CPI