Renal transplantasyonlu hastalarda toksoplazma seropozitif ve seronegatif olanların tedavi uyumunun morisky ilaç uyum ölçeği-8 (MMAS-8) ve depresyon anksiyete ve stres ölçeği (DASS-21) ile değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA SAMİ YAVUZ
Danışman: Sevil UYGUN İLİKHAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada, renal transplantasyonlu hastalarda Toxoplasma gondii IgG serostatusu ile immünsüpresif tedaviye uyum ve psikolojik durum arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda, Toxoplasma gondii IgG seropozitif ve seronegatif renal transplant alıcılarının Morisky-8 (MMAS-8) anketi ile ilaç uyum düzeylerini ve DASS-21 anketi ile depresyon, anksiyete ve stres düzeyleri karşılaştırılacaktır. Materyal ve Yöntem: Bir merkezden yürütülen kesitsel anket tez çalışmamızda, Ankara Bilkent Şehir Hastanesi'nde 2019–2024 yılları arasında böbrek nakli yapılmış ve düzenli poliklinik takibi devam eden 18 yaş ve üzeri toplam 194 renal transplantasyonlu hasta değerlendirilmiştir. Kontrol grubu olarak, renal transplantasyon öyküsü bulunmayan ve düzenli ilaç kullanan 44 birey çalışmaya dahil edilmiştir. Hastaların demografik ve klinik verileri hastane bilgi yönetim sistemi üzerinden elde edilmiştir. İlaç uyumu Morisky İlaç Uyum Ölçeği-8 (MMAS-8) ile, psikolojik durum ise Depresyon Anksiyete ve Stres Ölçeği-21 (DASS-21) ile değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizlerde non-parametrik testler, korelasyon analizleri ve çok değişkenli lojistik regresyon analizleri kullanılmıştır. Bulgular: Hasta grubunun yaş ortalaması 43,55±12,94 yıl olup hastaların %65,5'i erkekti. Preoperatif dönemde Toxoplasma gondii IgG seropozitifliği %33,0, postoperatif dönemde ise %34,5 olarak saptandı. Toksoplazma IgG seropozitif hastalarda MMAS-8 toplam skorları seronegatif hastalara kıyasla anlamlı olarak daha düşük bulundu (p 0,05). MMAS-8 uyum kategorilerine göre yapılan değerlendirmede, Toksoplazma IgG pozitif hastalarda düşük ilaç uyumu sıklığı anlamlı olarak daha yüksekti (p<0,001). Çok değişkenli lojistik regresyon analizinde, preoperatif Toksoplazma gondii IgG seropozitifliğinin yüksek ilaç uyumu olasılığı ile bağımsız ve negatif yönde ilişkili olduğu saptandı (OR=0,045; %95 GA: 0,015–0,137; p<0,001). Nakil süresinin uzaması yüksek ilaç uyumu olasılığını azaltırken (OR=0,965; p<0,001), kadaverik nakil yapılan hastalarda yüksek ilaç ix uyumu olasılığı canlı vericiden nakil yapılanlara göre daha yüksek bulundu (OR=2,876; p=0,014). Sonuç: Bu çalışmada, renal transplantasyonlu hastalarda Toxoplasma gondii IgG seropozitifliğinin immünsüpresif tedaviye uyum ile anlamlı ve bağımsız bir ilişki gösterdiği ortaya konmuştur. Toksoplazma seropozitifliğinin psikolojik ölçek skorlarından bağımsız olarak ilaç uyumunu olumsuz etkileyebileceği saptanmıştır. Elde edilen bulgular, renal transplant alıcılarında enfeksiyöz serostatusun yalnızca klinik değil, davranışsal boyutlarıyla da değerlendirilmesinin önemini vurgulamaktadır. Anahtar Kelimeler: Renal transplantasyon, Toxoplasma gondii, ilaç uyumu, MMAS8, DASS-21