Endometrium kanserinde karotis intima media kalınlığının klinikopatolojik faktörler üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ETLİK ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAYRİYE BAŞAK AVCI
Danışman: Caner ÇAKIR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Endometriyum kanseri (EK), postmenopozal dönemde sık görülen ve hormonal, metabolik ve genetik faktörlerin etkileşimi ile gelişen önemli bir jinekolojik malignitedir. Metabolik sendrom bileşenleri ve sistemik inflamasyonun, hem kanser gelişimi hem de vasküler hasar üzerinde belirleyici rol oynadığı bilinmektedir. Karotis intima-media kalınlığı (KİMK), subklinik aterosklerozun non-invaziv bir göstergesi olarak, sistemik inflamasyon ve endotelyal disfonksiyon ile ilişkili bir biyobelirteçtir. Bu çalışmada, postmenopozal endometriyum kanseri hastalarında KİMK düzeylerinin değerlendirilmesi ve bu parametrenin klinik, metabolik ve histopatolojik özellikler ile ilişkisi araştırılmıştır. Yöntem: Çalışmaya postmenopozal dönemde endometriyum kanseri tanısı alan hastalar ile yaş ve vücut kitle indeksi açısından benzer kontrol grubu dahil edilmiştir. Tüm olgularda bilateral karotis arterlerden ultrasonografik olarak KİMK ölçümleri yapılmış; eş zamanlı olarak demografik veriler, menopoz süresi, biyokimyasal parametreler ve lipid profilleri kaydedilmiştir. Histopatolojik değerlendirmeler ile tümör tipi, grade, myometriyal invazyon ve lenfovasküler alan invazyonu gibi parametreler analiz edilmiştir. Elde edilen veriler tek ve çok değişkenli istatistiksel yöntemlerle değerlendirilmiş, ayrıca KİMK'nin tanısal performansı ROC analizi ile incelenmiştir. Bulgular: Endometriyum kanseri grubunda ortalama yaşın kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek olduğu saptanmıştır. Her iki grup arasında vücut kitle indeksi açısından anlamlı fark bulunmazken, EK grubunda LDL kolesterol, total kolesterol ve açlık kan şekeri düzeyleri anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Karotis intima-media kalınlığı değerleri (sağ, sol ve ortalama KİMK) EK grubunda kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı şekilde artmış olarak saptanmıştır. Çok değişkenli analizde menopoz süresi, endometriyum kanseri gelişimi için bağımsız risk faktörü olarak belirlenmiştir. ROC analizinde KİMK'nin EK'yi ayırt etmedeki AUC değeri 0.691 olarak bulunmuş ve orta düzeyde tanısal performans gösterdiği belirlenmiştir. Histopatolojik değerlendirmede olguların büyük çoğunluğunun endometrioid tip ve düşük-orta grade özellikte olduğu, ayrıca p53 wild tip moleküler profilin baskın olduğu görülmüştür. Sonuç: Bu çalışma, endometriyum kanseri ile subklinik ateroskleroz arasında anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. KİMK artışı, EK hastalarında sistemik vasküler hasarın bir göstergesi olup, hastalığın yalnızca lokal bir malignite değil, aynı zamanda sistemik bir hastalık süreci ile ilişkili olduğunu desteklemektedir. KİMK'nin klinik pratikte yardımcı bir biyobelirteç olarak kullanımı mümkün görünmekte olup, EK hastalarının yönetiminde kardiyovasküler risklerin de multidisipliner yaklaşımla değerlendirilmesi önem taşımaktadır. Anahtar Kelimeler: Endometriyum kanseri, karotis intima-media kalınlığı, KİMK, metabolik sendrom, postmenopoz, subklinik ateroskleroz