Bursa ilinde yaşayan alfa talasemi olgularının genetik mutasyon analizi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞEYMA NUR BAYRAK
Danışman: Betül ORHANER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş-Amaç: Talasemi sendromları dünya üzerinde oldukça sık rastlanılan genetik hastalıklardır. Türkiye'nin de içinde bulunduğu Akdeniz havzasında görülme sıklığı nispeten daha fazla olan talasemi sendromları tüm dünya için önemli bir halk sağlığı problemidir. Talasemi sendromlarından daha yaygın görülenler α ve β talasemilerdir. Çalışmamızda ülkemizde görülme insidansı bölgelere göre %0,25 ile %7,5 arasında değişen alfa talasemiyi ele aldık. Bu çalışmada, Bursa ilinde yaşayıp hastanemize başvuran klinik olarak alfa talasemi düşünülen ve tanıları genetik ile doğrulanan 1-18 yaş arası olguların genetik mutasyon çeşitliliğini ortaya koymak amaçlanmıştır. Ayrıca Bursa gibi heterojen yapıya sahip olan ve tarih boyunca göçlere ev sahipliği yapan bir şehirde, göçmenlik durumuna ve olguların beyan ettikleri etnik kökenlerine göre mutasyon çeşitliliğinin incelenmesi amaçlanmıştır. Aynı zamanda toplumda alfa talasemi farkındalığının değerlendirilmesi ve anemik olgularda klinisyene alfa talasemi bilinci kazandırmak bir diğer amacımızdı. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBU) Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Hematoloji ve Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları polikliniğine 1 Ocak 2015 ve 01 Aralık 2021 tarihleri arasında başvuran, 1-18 yaş aralığındaki, alfa talasemi taşıyıcılığı tanısı alan ve genetik mutasyon analizi ile tanısı doğrulanan 66 vaka çalışmaya dahil edildi. Olgular geriye dönük (retrospektif) olarak incelenmiştir. Çalışmada hastaların tam kan sayımı, ferritin düzeyleri, hemoglobin elektroforezleri, genetik mutasyonları incelenmiş, hastaların göçmenlik durumu, kökeni, talasemi taşıyıcılık tanısı öncesi demir tedavisi alıp almadığı, demir tedavisi aldıysa ne süreyle aldığı, anne-baba akrabalık durumu, ailede alfa talasemi taşıyıcılığı öyküsü olup olmadığı, tanı yaşı ailelerle yüz yüze ve telefonla görüşülerek öğrenilmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan 66 olgunun %53'ü kadın ve %47'si erkek cinsiyetteydi. Olguların genetik mutasyonlarının dağılımı incelendiğinde en sık rastlanan mutasyon %51,50 oranıyla 3,7 delesyonu heterozigot mutasyonu idi. Bu mutasyonu sıklık olarak %21,20 oranıyla 20,5 delesyonu heterozigot mutasyonu izlemekteydi. Çalışmada daha nadir olarak görülen mutasyonlar ve oranları; 3,7 delesyonu homozigot mutasyonuna sahip olanların oranı %7,60, med delesyonu heterozigot mutasyonuna sahip olanların oranı %6,10, alfa-2 polyA-1 heterozigot mutasyonuna sahip olanların oranı %4,5, FİL delesyonu heterozigot mutasyonuna sahip olanların oranı %3, alfa-1cd 59 G>A heterozigot mutasyonuna sahip olanların oranı %1,50, alfa-2 polyA-2 heterozigot mutasyonuna sahip olanların oranı %1,50, 4,2 delesyonu heterozigot mutasyonuna sahip olanların oranı %1,5, SEA double gen delesyonu homoozigot mutasyonuna sahip olanların oranı %1,50 ve SEA double gen delesyonu heterozigot mutasyonuna sahip olanların oranı da %1,50 olarak saptanmıştır. Sonuç: Çalışmamızda alfa talasemi sendromlarıyla ilişkili olduğu bilinen 11 farklı genotipe rastladık. Olgular arasında en sık rastladığımız mutasyon ülkemizde yapılmış diğer çalışmalarla benzer şekilde 3,7 delesyonu idi. Çalışmamızda ülkemizde alfa talasemi olgularıyla yapılmış olan diğer çalışmalarda daha önce rastlanmamış olan SEA double gen delesyonu'na rastladık. Çalışmamızdaki olguların göç ettikleri bölgelere göre mutasyon analizlerini detaylandırdık. Bulgaristan'dan göç eden 9 olguda 3,7 delesyonu heterozigot mutasyonu oranı %44,40, alfa-2 polyA-1 heterozigot mutasyonu oranı %22,20, 20,5 delesyonu heterozigot mutasyonu oranı %11,10 med delesyonu heterozigot mutasyonu oranı %11,10 ve SEA double gen delesyonu homozigot mutasyonu oranı ise %11,10 olarak saptandı. Suriye'den göç eden 7 olguda 3,7 delesyonu heterozigot mutasyonu oranı %85,70 iken bir olguda hem alfa-2 polyA-1 heterozigot mutasyonu hem de alfa-1 cd 59 G>A heterozigot mutasyonu saptanmış olup oranları %7,15 olarak belirlenmiştir. Azerbaycan'dan göç eden 4 olguda 3,7 delesyonu heterozigot mutasyonu oranı %75, 20,5 delesyonu heterozigot mutasyonu oranı %25 olarak belirlenmiştir. Gürcistan'dan göç eden 3 olguda FİL delesyonu mutasyonu oranı %66,70 iken med delesyonu heterozigot mutasyonu oranı %33,30 olarak belirlenmiştir. Yunanistan'dan göç eden 1 olguda ise alfa-2 polyA-2 heterozigot mutasyonuna rastlandı. Bu çalışma ile hem ülkemizdeki başka illlerden hem de komşu ülkelerden yaygın göç alan ve heterojen bir yapıya sahip olan Bursa ilindeki genetik mutasyon çeşitliliğini literatüre sunmuş bulunmaktayız. Anahtar Kelimeler: Alfa talasemi, Anemi, Bursa, Mutasyon, SEA Double Gen Delesyonu mutasyonu.