Kemik iliği transplantasyonu yapılan hastaların aşı ile önlenebilir hastalıklara karşı bağışıklık durumlarının ve rutin aşılama şemasına göre uygulanan hepatit B, kızamık, kızamıkçık, kabakulak (MMR) aşılarına yanıt oranlarının değerlendirilmesi

SİBEL KARABULUT

Kemik iliği transplantasyonu yapılan hastaların aşı ile önlenebilir hastalıklara karşı bağışıklık durumlarının ve rutin aşılama şemasına göre uygulanan hepatit B, kızamık, kızamıkçık, kabakulak (MMR) aşılarına yanıt oranlarının değerlendirilmesi

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ENFEKSİYON HASTALIKLARI VE KLİNİK MİKROBİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SİBEL KARABULUT

Danışman: Aliye BAŞTUĞ

Özet:

Kemik İliği Transplantasyonu Yapılan Hastaların Aşı İle Önlenebilir Hastalıklara Karşı Bağışıklık Durumlarının ve Rutin Aşılama Şemasına Göre Uygulanan Hepatit B, Kızamık, Kızamıkçık, Kabakulak (MMR) Aşılarına Yanıt Oranlarının Değerlendirilmesi Amaç: Çalışmamızda hematolojik malignite nedeniyle otolog/allojenik kök hücre nakli yapılan ve remisyonda olan hastaların; demografik ve klinik verileri ile nakil öncesi ve sonrasında hepatit B, kızamık, kızamıkçık ve kabakulak (KKK) seroloji sonuçları karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Nakil sonrası KKK IgG ve anti-HBs negatif olan hastaların aşılanması, aşılama sonrası serokonversiyon oranlarının değerlendirilmesi ve serokonversiyonla ilişkili faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışma tek merkezli prospektif bir çalışma olup Ocak 2019-Mayıs 2021 tarihleri arasında toplam 105 olgu çalışmaya alınmıştır. Nakil sonrası anti-HBs <10 mIU/mL olan 61 olguya toplam üç standart doz (0,1,6. ay; 20 mcg) HBV aşısı uygulanmış ve son dozdan en az 1 ay sonra kontrol anti-HBs bakılmıştır. Anti-HBs <10 mIU/mL olan olgulara 3 doz HBV (yüksek doz- 40 mcg) aşı serisi tekrarlanmıştır. Nakil sonrası KKK IgG bakılarak, herhangi birinde negatiflik saptanan 22 olguya iki ay arayla iki doz KKK aşısı uygulanmıştır. Aşıdan en az 1 ay sonra hepatit B ve KKK antikor düzeyleri bakılarak aşı yanıtı değerlendirilmiştir. Verilerin istatistiksel analizinde IBM SPSS versiyon 25.0 programı kullanılmış, p<0.05 değeri anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Olguların 65'i (%62) erkek olup ilk başvuruda yaş ortancası 55 olarak saptanmıştır. Otolog nakil olan hasta sayısı 75 (%71.4) olup bunların 51'inin (%48.6) multiple myelom tanısıyla nakil olduğu tespit edilmiştir. Nakil sonrası anti-HBs negatif olan 61 (%58.1) hastaya hepatit B aşısı yapılmış, %73.8'inde (n=45, 45/61) aşı sonrası anti-HBs pozitifliği saptanmıştır. Antikor yanıtı sağlanamayan 16 (%26.2, 16/61) hastadan 7'sine yüksek doz hepatit B aşısı uygulanmış olup, 4'ünde ikinci aşı serisinden sonra anti-HBs pozitifliği elde edilmiştir. Bir veya iki aşı serisi sonrası serokonversiyon oranı (anti-HBs pozitifliği) %80.3 olarak tespit edilmiştir. Nakil öncesi hepatit B geçirip anti-HBs pozitif olan hastaların nakil sonrası anti-HBs pozitifliği %87.5 iken, bu oran nakil öncesi aşılananlarda %60 saptanmıştır. Akut lösemi ve multiple myelom tanılı hastalarda hepatit B aşısı sonrası anti-HBs pozitiflik oranı, lenfoma tanılı hastalara olanlara göre istatistiksel anlamlı olarak yüksek saptanmıştır (p=0.023). Allojenik nakil olanlarda hepatit B aşısı sonrası anti-HBs pozitiflerin oranı, otolog olanlara göre anlamlı olarak yüksek saptanmıştır (p=0.032). Nakil öncesi kızamık, kızamıkçık, kabakulak IgG pozitif olup, nakil sonrası IgG pozitifliği devam eden hastaların sayısı sırası ile 10/13 (%77), 56/77 (%72.7), 20/28 (%71.4) tespit edilmiştir. Nakil sonrası KKK IgG pozitiflik oranları sırası ile 57/82 (%69.5), 65/94 (%69.1) ve 62/82 (%75.6) olarak saptanmıştır. Nakil sonrası kızamık, kızamıkçık, kabakulak IgG negatif olup 2 doz KKK aşısı sonrası seropozitiflik saptanan hasta sayısı sırası ile 11/12 (%91.7), 12/14 (%85.7), 14/14 (%100) olarak tespit edilmiştir. Nakil sonrası kızamıkçık ve kabakulak IgG negatifliği, nakil öncesine göre istatistiksel anlamlı olarak yüksek saptanmıştır (Sırasıyla p<0.001, p=0.039). Nakil sonrası kabakulak IgG bakılma zamanı 1-2 yıl arası olan hastalarda seropozitiflik oranı, 2-5 yıl arası olanlara göre istatistiksel anlamlı olarak yüksek bulunmuştur (p=0.008). Nakil sonrası KKK aşısı yapılan hastalarda aşı yanıtı değerlendirilmiş, aşı sonrası kızamık, kızamıkçık ve kabakulak antikor pozitifliği, aşı öncesine göre anlamlı bir şekilde artmıştır (p=0.001, p<0.001, p<0.001). Sonuç: Hematopoetik kök hücre nakil alıcıları nakil öncesi tam olarak aşılanmış olsalar bile, genellikle nakilden sonra aşı bağışıklıklarını kaybetmekte, rehberler tarafından nakil sonrasında yeniden aşılama önerilmektedir. Türkiye hepatit B açısından orta endemisiteye sahip ülkeler arasında yer almaktadır. Hastalar nakil öncesi hepatit B açısından aşılanmış olsa da nakilden sonra zamanla anti-HBs antikorlarının azaldığı göz önüne alındığında; nakil sonrası yeterli anti-HBs titresine sahip olmayan hastaların yeniden aşılanması önem arz etmektedir. Birçok rehber nakil sonrası KKK aşısı kararında sadece kızamık antikoru bakılmasını önermektedir (1, 2). Yapılan çalışmalarda bu hassas popülasyonun yıllar içinde KKK antikor düzeylerinin düştüğü göze alındığında (52), Türkiye Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Müdürlüğü' nün de önerisi doğrultusunda canlı aşı şartlarını sağlayan hastalara antikor bakılmadan KKK aşısı yapılması önemli bir noktadır (38). Bu bilgiler ışığında, elde edilen verilerle ve rehberlerin de önerisi doğrultusunda ülkemizde hematopoetik kök hücre nakli sonrası aşılama programlarının yakın takip edilerek dikkatle uygulanması gereklidir. Nakil sonrası viral etkenlere yönelik serolojik takiplerin daha geniş bir hasta popülasyonunda, çok merkezli, prospektif, daha uzun takip süreli ve aşı sonrası etkinliğin değerlendirildiği çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Hematopoetik kök hücre nakli, hepatit b, kızamık, kızamıkçık, kabakulak, aşı yanıtı