Kritik hastalarda arteriyel kan gazı ve biyokimya analizi ile elde edilen kan elektrolit düzeylerinin karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ETLİK ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZÜLAL ERDOĞAN KOÇAK
Danışman: Emin GEMCİOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ Çalışmamızın amacı kan gazı analizi yöntemi ile ve standart biyokimyasal analiz yöntemi ile elde edilen sodyum, potasyum ve kalsiyum düzeylerinin karşılaştırılması, farklılık olup olmadığının tespiti ve farklılığa yol açabilecek bağımsız faktörlerin araştırılmasıdır. GEREÇ VE YÖNTEM Ankara Etlik Şehir Hastanesi'nde Yoğun Bakım Ünitesinde 22.11.2022- 01.06.2023tarihleri arasında tedavi alan 300 kritik hastanın verileri çalışmaya dahil edildi. Hastaların yoğun bakıma yatış anında rutin olarak alınan arter kan gazı ölçümleri (sodyum, potasyum, kalsiyum, hemoglobin, hematokrit) esnasında eş zamanlı olarak alınan standart biyokimyasal analiz yöntemi ile elde edilen değerlerin korelasyonu analiz edildi. İstatistiksel analiz için SPSS 23 IBM programı kullanıldı. Gruplar arası karşılaştırmalar için parametrik verilerde Student-t test veya Mann-Whitney U testi, kategorik verilerde ise Chi-square testi kullanıldı. BULGULAR Çalışmaya toplam 300 hasta dahil edilmiştir. Hastaların yaş ortancası 71 olup, %55'i erkek hastalardan oluşmaktadır. Komorbidite açısından en sık görülen hastalıklar hipertansiyon (%54,0), diyabet (%40,0), koroner arter hastalığı (%38,3), malignite (%25,0), kronik böbrek hastalığı (%22,0), kronik obstrüktif akciğer hastalığı (%21,3) ve kronik karaciğer hastalığı (%9,7) olarak tespit edilmiştir. Hastaların yoğun bakım ünitesine yatış tanıları arasında en sık akut solunum yetmezliği (%31,6) ve sepsis (%26,7) yer almaktadır. Hastaların %67,0'ında invaziv mekanik ventilasyon uygulanmış, %64,3'ü vazopressör desteği almıştır. Yoğun bakımda yatış süresi ortanca değeri 8 gün, hastanede yatış süresi ise 13 gün olarak bulunmuştur. Potasyum düzeyleri açısından değerlendirildiğinde, standart biyokimya testi ile ölçülen ortalama potasyum düzeyi 4,21 ± 0,84 mEq/L iken, kan gazı analizi vii yöntemi ile ölçülen değer 3,89 ± 0,88 mEq/L olarak bulunmuştur. İki yöntem arasındaki korelasyon katsayısı r=0,905 ve p<0,01 olarak hesaplanmıştır. Sodyum düzeyleri için standart biyokimya testi ortalaması 137,2 ± 6,7 mEq/L iken, kan gazı analizi ile elde edilen değer 135,1 ± 7,4 mEq/L'dir. Bu iki ölçüm arasında korelasyon katsayısı r=0,912 ve p<0,01 olarak saptanmıştır. Kalsiyum ölçümlerinde, standart biyokimya testinde total düzeltilmiş kalsiyum düzeyi 8,16 ± 0,93 mg/dL olarak tespit edilirken, kan gazı analizinde iyonize kalsiyum düzeyi 1,04 ± 0,14 mmol/L olarak belirlenmiştir. Korelasyon katsayısı r=0,726 olup, p<0,01 olarak bulunmuştur. Hemoglobin ölçümlerinde ise standart biyokimya testi ile ortalama hemoglobin düzeyi 10,5 ± 3,1 g/dL iken, kan gazı analizinde bu değer 10,8 ± 2,9 g/dL olarak saptanmıştır. İki yöntem arasındaki korelasyon katsayısı r=0,641 olup, p<0,01 düzeyinde anlamlı bulunmuştur. (Tablo 2) Hematokrit değerlerinde ise standart biyokimya testi ile ölçülen ortalama hematokrit değeri %32,5 ± 7,9, kan gazı analizi yöntemi ile ise %32,0 ± 8,8 olarak bulunmuş olup, iki yöntem arasındaki korelasyon katsayısı r=0,713 ve p<0,01 olarak hesaplanmıştır. SONUÇ Arteriyel kan gazı analizleri ile standart biyokimya testleri arasındaki uyum, bu çalışmada değerlendirilen kritik hasta popülasyonunda genel olarak güçlü bulunmuştur. Sodyum, potasyum, kalsiyum, hemoglobin ve hematokrit ölçümlerinde iki yöntem arasında yüksek korelasyon katsayıları saptanmıştır.