İlk atak şizofreni hasta grubunda talamik çekirdeklerin serebroserebellar kognitif fonksiyonlar ile ilişkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY PROF. DR. MAZHAR OSMAN RUH SAĞLIĞI VE SİNİR HASTALIKLARI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE NUR DURAN ÖZTÜRK
Danışman: Nesrin KARAMUSTAFALIOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Şizofreni, %1 yaşam boyu prevalansa sahip, genellikle 20-25 yaşlarında başlayan, karmaşık ve ilerleyici bir psikiyatrik bozukluktur. Hem kalıtsal hem de çevresel faktörlerin rol oynadığı şizofrenide, bilişsel işlevlerde (dikkat, hafıza, sosyal biliş) önemli bozulmalar gözlenmektedir. Son yıllarda beynin farklı bölgeleri (özellikle subkortikal yapılar ve serebellum) bu bilişsel bozulmalarla ilişkilendirilmiştir. Bu çalışmanın amacı, ilk atak şizofreni hastalarında tüm beyin bölgelerine ait hacimsel ölçümler ile bilişsel işlevler (kortikal ve serebellar) arasındaki ilişkiyi incelemektir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde tedavi gören, DSM-5 kriterlerine göre ilk kez şizofreni tanısı almış ve bilişsel batarya uygulanabilecek düzeyde klinik iyileşme durumunda olan 78 hasta ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların sistemde halihazırda mevcut olan MR görüntüleri FreeSurfer yazılımı ile incelenmiş, nörobilişsel performansları Penn Web tabanlı Nörobilişsel Test Bataryası ve Schmahmann Sendromu Skalası ile değerlendirilmiştir. Bulgular: İlk atak şizofreni hastalarında, belirli talamik çekirdek hacimleri ile bilişsel performans arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Sağ anteroventral talamus dikkat performansı (SCPTNL) ile ilişkili olup bu etkinin orbitofrontal korteks aracılığıyla ortaya çıktığı görülmüştür. Sağ mediodorsal talamus çalışma belleği doğruluğu (LNB2), sağ pulvinar çekirdek ise işlemleme hızı ve motor performans (SCTAP) ile anlamlı düzeyde ilişkilendirilmiştir. Sonuç: Elde edilen bulgular, ilk atak şizofreni hastalarında belirli talamik çekirdeklerin dikkat, çalışma belleği ve işlemleme hızı gibi bilişsel alanlarla ilişkili olduğunu göstermektedir. Anteroventral talamusun orbitofrontal korteksle etkileşimi, dikkat süreçlerinin kortiko-talamik bir ağ üzerinden düzenlenebileceğini düşündürmektedir. Sağlıklı kontrol grubu bulunmadığından hacimsel karşılaştırmalar yapılamamakla birlikte, talamokortikal devrelerin bilişsel bozulmadaki rolü desteklenmektedir. Anahtar Kelimeler: Şizofreni, İlk atak, Bilişsel işlevler, Talamus, Serebellum, Subkortikal yapılar, MR görüntüleme, FreeSurfer, Nörobilişsel değerlendirme.