Hastane dışı kardiyak arrest hastalarında, end-tidal karbondioksit değişiminin spontan dolaşımın geri dönüşünü öngörmedeki tanısal değerliliğinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ÜMRANİYE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELİKE DELİPOYRAZ
Danışman: Serkan Emre EROĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Kardiyak arrest dünyada önemli mortalite ve morbidite nedenleri arasında yer almaktadır. Hastane dışı kardiyak arrest (HDKA) Avrupa' da görülme insidansı ise yılda 100000' de 67–170 arasındadır ve HDKA hastalarında %8 sağ kalım görülmektedir. HDKA hastalarında spontan dolaşımın geri dönüşü (SDGD) için ve sağ kalımın sağlanması için en önemli parametreler, kardiyak arrestin erken tanınması, acil sağlık hizmetlerinin harekete geçirilmesi, kardiyopulmoner resüsitasyonun (KPR) tanık tarafından başlatılması, etkin KPR ve erken defibrilasyondur. Ekspiryum sonunda dışarıya verilen havadaki parsiyel karbondioksit basıncı olan end-tidal karbondioksit (ETCO2), kardiyak output ve pulmoner kan akışını gösterir, yine koroner perfüzyon basıncı, miyokardiyal kan akışı, aort diyastolik basıncı, kardiyak indeks, serebral perfüzyon basıncı ile yüksek oranda ilişkilidir. SDGD' nin sağlanma ihtimalini artırdığı için KPR' nin etkinliğinin ETCO2 ile izlenmesi güncel kılavuzlarda önerilmektedir. ETCO2 değerinin >10 mmHg olması SDGD ve sağ kalımı öngörmektedir ve ETCO2 deki ani artışın SDGD' yi öngördüğü yine mevcut çalışmalar sonucunda gösterilmiştir. ETCO2' nin SDGD' yi öngörmedeki değerliliği kesinleşmiş olsa da KPR'de göğüs basısı sırasında siklus içinde ETCO2' de ne kadarlık sayısal artışın SDGD' yi öngördüğü güncel bir klinik sorudur. Prospektif gözlemsel olarak tasarlanmış bu bilimsel tez çalışmasındaki amacımız travmatik olmayan hastane dışı kardiyak arrest hastalarında aynı KPR siklusu içerisindeki ETCO2 değişiminin SDGD' yi öngörmedeki tanısal değerliliği olarak belirlenmiştir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, tek merkezli prospektif gözlemsel tanısal değerlilik çalışmasıdır. Çalışmaya 18 yaş ve üzerinde olup, travma öyküsü olmayan ve acil servise hastane dışında kardiyak arrest olarak getirilmiş hastalar alınmıştır. Hastaların endotrakeal entübasyonu sağlanıp sonra takip eden ilk siklusdan itibaren her siklus başı ve sonu olacak şekilde SDGD sağlanana kadar veya resüsitasyon sonlandırılana kadar ETCO2 değerleri vaka kayıt formuna kaydedildi. Toplanılan veriler uygun istatiksel testler ile karşılaştırıldı. Bulgular: Hastalara ait KPR siklusları, SDGD sağlanan sikluslar ve SDGD sağlanmayan sikluslar olarak dikotomize edildi. SDGD sağlanamayan siklusların başlangıç ETCO2 ortancası 12 (9 – 18), SDGD sağlanan siklusların başlangıç ETCO2 ortancası 14 (11 – 23) olarak hesaplandı ve gruplar arası fark istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p=0.005). SDGD sağlanamayan siklusların sonuç ETCO2 ortancası 13 (9 – 19), SDGD sağlanan siklusların sonuç ETCO2 ortancası 27 (18 – 37) olarak hesaplandı ve gruplar arası fark istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0.001). SDGD sağlanamayan siklusların delta–ETCO2 ortancası 1 (-2 – 3), SDGD sağlanan siklusların delta–ETCO2 ortancası 9 (5 – 18) olarak hesaplandı ve gruplar arası fark istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0.001). Başlangıç, sonuç ve delta–ETCO2 değerlerinin SDGD'yi öngörme performansları incelendiğinde, eğri altında kalan alanları sırayla 0.621 (%95 GA = 0.542 – 0.700), 0.842 (%95 GA = 0.783 – 0.910) ve 0.870 (%95 GA = 0.811 – 0.930) olarak hesaplandı. Sonuç: Bildiğimiz kadarıyla bu çalışma siklus içerisindeki end-tidal karbondioksit değişiminin spontan dolaşımın geri dönüşünü öngörme performansının incelendiği pilot bir çalışmaydı ve çalışmamızda delta–ETCO2 yüksek tanısal performans sergilemiştir. Anahtar kelimeler: Hastane dışı kardiyak arrest, kardiyopulmoner resüsitasyon, ETCO2, delta–ETCO2, spontan dolaşımın geri dönüşü