İnflamatuar barsak hastalığı tanılı çocuklarda ekstraintestinal sistem bulgularının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY DR. SADİ KONUK SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZÜBEYR KAVCAR
Danışman: Sadık Sami HATİPOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: İnflamatuvar barsak hastalığı (İBH) tanılı çocuklarda ekstraintestinal sistem bulgularının sıklığının değerlendirilmesi ve bu ekstraintestinal sistem bulgularının hastalık aktivite indeksi, hastalık tipi ve hastalık yaşı ile ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bakırköy Dr. Sadi Konuk Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi çocuk gastroenteroloji polikliniğinde 01.01.2017 – 31.12.2019 tarihleri arasında İBH tanısı ile takip edilen 18 yaşından küçük, her iki cinsiyetten hastaların dosyaları çalışmamıza dâhil edildi. Hastaların demografik özellikleri, hastanın yaşı, hastanın cinsiyeti, hastalık tipi ve hastalık yaşı kayıt altına alındı. Çalışmaya alındıkları sırada, hastaların son poliklinik kontrollerindeki fizik muayene ve laboratuvar değerlerine bakılarak, hastalık tipine göre ülseratif kolitte (ÜK) Pediatrik Ülseratif Kolit Aktivite İndeksi (PUCAI) ve crohn hastalığında (CH) Pediatrik Crohn Hastalığı Aktivite İndeksi (PCDAI) kulanılarak hastalık aktivite indeksleri hesaplandı. Hastaların son poliklinik kontrollerinde yapılan fizik muayenede boy, kilo, cilt bulgusu, eklem bulgusu, göz bulgusu, hepatosplenomegali, sarılık, perianal bakı ve tüm sistem bulguları değerlendirildi. Göz tutulumu açısından muayene edilmiş hastaların bulguları dosyalarından incelenerek not edildi. Osteopati, İBH'de görülme riski yüksek bir durum olması nedeniyle hastaların takibinde yapılmış olan DEXA ölçümleri sonuçları not edildi. L1-L4 DEXA SDS -1 ile -2,5 arası osteopeni, -2,5 ve altı osteoporoz olarak kabul edildi. Bulgular: İBH tanılı %40,9'u (n=18) kız, %59,1'i (n=26) erkek toplam 44 hastayla yapılmıştır. Çalışmaya katılan hastaların yaşları 8 ile 19 arasında değişmekte olup, ortalama 14,64±3,19 yaş olarak saptanmıştır. Hastalık tipine göre; hastaların %27,3'ü CH, %72,7'si ÜK idi. Hastalık yaşı 8 ile 115 ay arasında olup, medyan hastalık yaşı 26 aydı. Hastalık aktivitesi incelendiğinde; %37,2'si remisyonda, %37,2'si hafif, %16,3'ü orta ve %9,3'ü şiddetli olarak saptanmıştır. Ekstraintestinal sistem tutulumu sıklığı; kızlarda % 77,8 iken, erkeklerde %65,4 idi. Ekstraintestinal sistem tutulumu sıklığı; CH'de %75, ÜK'de %68,8 idi. Ekstraintestinal sistem tutulumu olmayan hastaların medyan hastalık yaşı 22 ay, ekstraintestinal sistem tutulumu olan hastaların medyan hastalık yaşı 28 ay saptanmıştır (p>0,05). Ekstraintestinal sistem tutulumu olmayan hastaların medyan hastalık aktivite indeksi 12,5 iken, ekstraintestinal sistem tutulumu olan hastaların medyan hastalık aktivite indeksi 15 olarak saptanmıştır. Hastalık aktivitesi orta olan hastaların (n:7) %57'sinde, hastalık aktivitesi hafif olan hastaların (n:16) %75'inde ve remisyondakilerin (n:16) %62'sinde ekstraintestinal sistem tutulumu saptanmıştır (p>0,05). Hastalık aktivitesi şiddetli olan hastaların (n:4) hepsi CH tanılı idi ve hepsinde ekstraintestinal sistem tutulumu saptanmıştır. Hastaların %41,5'inde (n=17) hepatobiliyer tutulum, %29,5'inde (n=13) eklem tutulumu, %16,3'ünde (n=7) kemikte osteopeni, %7'sinde (n=3) osteoporoz, %2,3'ünde (n=1) göz tutulumu (üveit) ve %2,3'ünde (n=1) cilt tutulumu (eritema nodozum) saptanmıştır. Sonuç: İnflamatuvar barsak hastalığı takip eden çocuk gastroenteroloji kliniklerinin, çocukluk çağı İBH hastalarında ekstraintestinal sistem tutulumlarının sık olduğunu ve bu ekstaintestinal sistem tutulumlarının ÜK'de de CH'deki kadar sık görüldüğünü akılda tutmaları faydalı olacaktır. Ekstraintestinal sistem tutulumları ile hastalık aktivite indeksi, hastalık tipi ve hastalık yaşı arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmamıştır. Anahtar Kelimeler: Çocuklarda inflamatuvar barsak hastalığı, Çocuklarda ülseratif kolit, Çocuklarda crohn hastalığı, ekstraintestinal sistem bulguları