Karbapenem dirençli enterobacteriaceae ile rektal kolonizasyon oluşumuna antibiyotik kullanımının etkisi ve karbapenemaz varlığının araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ENFEKSİYON HASTALIKLARI VE KLİNİK MİKROBİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞİRİN HEKİMOĞLU
Danışman: Günay TUNCER ERTEM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Enterobacteriaceae ailesi tıbbi önemi olan çok sayıda bakterinin bir araya geldiği, en heterojen ve en geniş bakteri topluluğudur. Karbapeneme dirençli Enterobacteriaceae (KDE) çok yaygınlaşmıştır ve günümüzde yoğun bakım ünitelerinde (YBÜ) kazanılan en yaygın patojenler arasında yer almaktadır. Yoğun bakım veya hastanede uzun süre kalma, immün sistem yetersizliği¬, invaziv araç kullanımı ve çoklu antibi¬yotik kullanılmasının dirençli suşların oluşmasını kolaylaştıran faktörler olduğu bilin¬mektedir. Tedavi için kısıtlı antibiyotik seçeneği olan ciddi mortalite oluşturan enfeksiyonlarla 21. yüzyılda yeniden karşı karşıya kalınmıştır. Bu çalışma, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezinde prospektif gözlemsel olarak tasarlandı. Çalışma, 3. Basamak YBÜ olan Anesteziyoloji ve Reanimasyon YBÜ'de, Eylül 2017 ile Mayıs 2018 tarihleri arasında yürütüldü. Bu sürede YBÜ'ne yatan 18 yaş üstü hastalar, enfeksiyon hastalığı tanısı almış olmalarına bakılmaksızın çalışmaya dahil edildi. Yatan her hastadan yatış sırasında ve sonrasında haftalık olarak rektal sürüntü örnekleri alındı. Rektal sürüntülerden KÜE kolonizasyonu saptanan 65 hasta olgu grubu olarak, KÜE kolonizasyonu saptanmayan 65 hasta ise kontrol grubu olarak çalışmaya dahil edildi. Rektal sürüntülerden karbapenem dirençli veya karbapenemaz üreten Enterobacteriaceae tespiti için CDC tarafından önerilen laboratuvar protokolü temel alındı. Cins ve tür düzeyindeki tanımlama ve antibiyotik duyarlılık tespiti için VITEK 2 Compact 60 (bioMérieux, Fransa) otomatize bakteri tanımlama sistemi kullanıldı. VITEK 2 otomatize sistemi ile karbapenem direnci saptanan suşlara Rapidec Carba NP (bioMérieux, Fransa) testi kullanılarak karbapenemaz üretimi değerlendirildi. Olguların %51'i erkek ve %49'u kadındır. Tüm olguların yaş ortalaması 69,1±17,6 ve ortancası 73 (22-94 yaş). Kontrol grubunun yaş ortalaması 68,5±18,2 ve ortancası 73 (22-94 yaş) iken vaka grubunun yaş ortalaması 69,8±17 ve ortancası 73 (22-94 yaş)'tür. Rektal sürüntülerde üreyen bakterilerin çoğunluğunu K. pneumoniae (43-%58,1) ve E. coli (16-%21,6) oluşturmaktadır. Kontrol grubunda yoğun bakımda yatış süresi ortalaması 19,6±15,8 iken vaka grubunda yoğun bakımda yatış süresi ortalaması 48,5±38,2'dir. Rektal sürüntü kültüründe KDE üreyen hastalar üremeyenlere göre yoğun bakımda daha uzun süre yatmışlardır (p<0,001). Hastaların cinsiyeti, YBÜ yatışının sonucu, YBÜ'ne nereden geldiği, mekanik ventilasyon durumu, TPN alımı, APACHE 2 skoru, cerrahi öyküsü ve dekübit yarası bakımından vaka ve kontrolller arasında anlamlı fark saptanmadı. SVK ve trakeostomi varlığı gruplar arasında anlamlı farklılık gösterdi (p<0,05). Vakaların 19'unda (%29,2) YBÜ'ne gelişinde rektal sürüntüde KDE pozitifliği mevcuttu. Bu hastaların 18'inin başka bir servisten veya hastaneden geldiği görüldü (p<0,005). Kontrol grubunda karbapenem ortalama 11,9±9,9 gün ve vaka grubunda ortalama 16,3±8,5 gün kullanılmıştır ve bu istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulundu (p=0,002). Çok değişkenli analizde risk faktörleri karşılaştırıldı ve rektal kültürde KDE üreme riskini YBÜ'de yatış süresi OR=1,038 ( %95 GA 1,005-1,072 P=0,024) kat daha fazla artırmaktadır. Çalışmamızda KDE rektal kolonizasyonunu etkileyen veriler sonucunda, hastalara uygulanacak invazif girişimlerin endikasyonunun sorgulanması ve gereksiz kullanımlardan mümkün olduğunca kaçınılmasının önemli olduğu söylenebilir. Hastaların YBÜ takip ve tedavi endikasyonları sonlandığında servis takibine alınması ve karbapenem tedavi sürelerinin kısa tutulması gerektiği kanaatindeyiz. Sonuç olarak hızla yaygınlaşmakta olan karbapeneme dirençli suşların tespitinin ve kontrolünün sağlanması için YBÜ'lerinde rektal sürveyans kültürlerinin alınması akıllıca olacaktır.